Brzanka - najsłabiej poznany gatunek krajowej ichtiofauny


Dr Justyna Sikorska, dr hab. inż. Michał Korwin-Kossakowski, inż. Stefan Wach
Zakład Rybactwa Stawowego w Żabieńcu, Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie

Brzanka to jeden z najsłabiej poznanych gatunków polskiej ichtiofauny. Przyczyną jest zapewne to, że nie ma ona żadnego znaczenia gospodarczego, żyje w górskich i podgórskich rzekach oraz potokach, a jej populacje są małe i rzadkie.

Stanowisko systematyczne i występowanie gatunku

Przynależność systematyczna brzanki długo nie była jednoznacznie określona. Najpierw sądzono, że jest to ten sam gatunek z rodzaju Barbus, który zamieszkuje centralne Bałkany i Grecję, dlatego po raz pierwszy została ona opisana jako Barbus peloponnesius. Brzanka klasyfikowana była również jako Barbus petenyi, Pseudobarbus leonhardi, Barbus rebeli lub jako podgatunek Barbus meridionalis petenyi. Na podstawie badań genetycznych mitochondrialnego DNA, opublikowanych przez Kotlika i in. (2002), dowiedziono, że brzanka jest odrębnym gatunkiem i obecnie należy klasyfikować ją jako Barbus carpathicus. Ten endemiczny gatunek reofilnej ryby karpiowatej występuje w granicach Karpat Zachodnich i Wschodnich na terenie Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy i Rumunii. W Polsce zamieszkuje górną Wisłę i jej karpackie dopływy, dorzecze Sanu i wpadającą do Dniestru rzekę Strwiąż. Dawniej występowała ona również w Nidzie w Górach Świętokrzyskich, w Pilicy pod Nowym Miastem, w Bystrzycy pod Lublinem i w Wolicy pod Krasnymstawem. Obecnie uznaje się jednak, że gatunek ten nie występuje w środkowej Polsce (Marszał i Przybylski, 1996). Natomiast regularnie łowiony jest w Wierzycy powyżej Starogardu Gdańskiego i jest to najdalej wysunięte na północ stanowisko brzanki w skali całego zasięgu występowania.


Status gatunku

Obecnie brzanka nie jest w Polsce objęta ochroną gatunkową. Jednak ze względu na nieprawidłową strukturę większości krajowych populacji tego gatunku (np. niedostateczną liczbę osobników młodocianych) i...