Ochrona zasobów genetycznych zwierząt futerkowych. Cz. III. Lisy pospolite białoszyjne


Doc. dr hab. Paweł Bielański,
dr inż. Dorota Kowalska
Dział Ochrony Zasobów Genetycznych Zwierząt, Instytut Zootechniki - Państwowy Instytut Badawczy, Balice k. Krakowa

Początki tej rasy, zwanej pierwotnie białoszyjką moszczenicką, datują się na rok 1970, kiedy to na fermie Państwowego Gospodarstwa Hodowli Zwierząt Futerkowych Batorówka w Moszczenicy w miocie lisów srebrzystych (Trans x Tama) urodziło się pięć szczeniąt. Wśród nich jedno było odmiennie ubarwione. Umaszczenie liska było zbliżone do lisa białopyskiego, różniło się tylko białym symetrycznym kołnierzem szerokości 7 cm na szyi zwierzęcia.

Samca tego, zgodnie z literą roku (z), nazwano Zwiastun. Jego przodkami były lisy srebrzyste oraz dwa osobniki (samiec i samica) platynowe. W roku 1971 powtórzono krycie wyjściowej pary lisów srebrzystych (Trans x Tama). Nie uzyskano jednak żadnego mutanta. Natomiast Zwiastunem (pierwszym zmutowanym osobnikiem) pokryto trzy samice srebrzyste, od których uzyskano 10 szczeniąt (jedna samica była jałowa), w tym cztery mutanty o ubarwieniu ojca i sześć szczeniąt typowo srebrzystych. W kolejnych sezonach hodowlanych kryto trzema samcami mutantami (Zwiastun, Albinos, Bambo) losowo wybrane samice, głównie srebrzyste, platynowe i nieliczne mutantki. Schematy stosowanych kojarzeń:

samiec mutant x samica srebrzysta

samiec mutant x samica platynowa

samiec mutant x samica mutant

Najbardziej preferowane było kojarzenie typu pierwszego - samiec mutant x samica srebrzysta.

W pierwszym etapie pracy (1971-1976) prowadzono bardzo intensywne namnażanie genów nowej odmiany przez kojarzenie lisów białoszyjnych ze srebrzystymi, unikając jednocześnie łączenia zmutowanych osobników ze sobą ze względu na niebezpieczeństwo inbredu, mogącego prowadzić do ujemnych skutków biologicznych. Początkowo zbyt mała populacja zwierząt nie pozwalała na ustalenie schematów dziedziczenia nowej odmiany mutacyjnej. Dopiero późniejsze bada...