Mieszańce północnoamerykańskich węży z rodziny połozowatych (Colubridae)


Mgr Piotr Piliczewski
Katedra Anatomii i Zoologii Kręgowców, Uniwersytet Szczeciński

Hybrydyzacja między blisko spokrewnionymi taksonami nie jest u kręgowców zjawiskiem wyjątkowo rzadkim, choć jej częstość jest różna w obrębie różnych grup. Przykładowo wśród ptaków stosunkowo często zdarzają się mieszańce blaszkodziobych, choć odmienne gatunkowo zachowania teoretycznie minimalizują taką możliwość. Wśród gadów hybrydy, zarówno naturalne, jak i hodowlane, opisano do tej pory między innymi u żółwi z rodziny Geoemydidae czy krokodyli, a wśród łuskonośnych na przykład u grzechotników i legwanów z Galapagos.

Krzyżowania międzygatunkowe zdarzały się w hodowli przypadkowo (np. mieszańce pyszczaków lub bażantów), bywały też wykorzystywane w hodowli do otrzymania okazów o pożądanych cechach, niemożliwych do uzyskania w inny sposób. Miało to miejsce zarówno w hodowli zwierząt gospodarskich (np. muły o dobrych cechach użytkowych, mieszańce bydła i bizona o doskonałych wskaźnikach jakości mięsa), jak i amatorskich [linie mieszańcowe ryb akwariowych (pielęgnica papuzia, flower horn) czy krzyżówki ptaków ozdobnych (przykładowo czerwone umaszczenie kanarka uzyskano, kojarząc go z Carduelis cucullata)].

Na uwagę zasługują dwa zjawiska - heterozji (wybujałości) mieszańców - z powodu wysokiej heterozygotyczności bywają one większe i odporniejsze od osobników z gatunków rodzicielskich, oraz depresji outbredowej - mieszańce bywają gorzej dostosowane do nisz ekologicznych każdego z gatunków wyjściowych, bezpłodne.

Szczep Lampropeltiini, w którego skład wchodzą rodzaje Pantherophis, Pituophis, Lampropeltis, Bogertophis, Senticollis, Arizona, Cemophora i Rhinocheilus, jest z pewnością monofiletyczny i pochodzi od jednego przodka, który dostał się do Ameryki Północnej nie później niż we wczesnym miocenie. Pomimo znacznej różnorodności morfologicznej, będącej przystosowaniem do odmiennych środowisk, rodzaje zaliczane do tego kladu są dość ...