Roztocze u gadów - walka z podstępnym wrogiem


Lek. wet. Aleksandra Maluta

Utrzymując hobbystycznie gady lub hodując je profesjonalnie, napotyka się wiele różnego rodzaju trudności - technicznych, prawnych, związanych z biologią gatunku oraz zdrowotnych. Utrapieniem opiekunów gadów na całym świecie są krwiopijne roztocze. Najbardziej znanym i najpowszechniej występującym gatunkiem pasożytującym na gadach jest Ophionyssus natricis. Początkowo pajęczak ten pasożytował głównie na wężach, dziś atakuje także jaszczurki. Ten mały i podstępny pasożyt potrafi latami utrzymywać się w hodowlach gadów, a walka z nim jest żmudna i długotrwała. Gdy wydaje się, że inwazja została opanowana, a przeciwnik pokonany, zwykle po mniej więcej 3 miesiącach atakuje ponownie.

Aby zrozumieć, dlaczego tak się dzieje, należy prześledzić cykl życiowy tego żywiącego się gadzią krwią pasożyta. Pełen cykl rozwojowy roztoczy z gatunku O. natricis składa się z pięciu etapów i w temperaturze 25 st. C trwa 13-19 dni, w niesprzyjających warunkach może wydłużyć się nawet do 40 dni. Osobniki dorosłe składają w zakamarkach terrarium jaja zgrupowane w pakietach po mniej więcej 20 jaj. Po upływie 24-98 godzin (w zależności od temperatury i wilgotności) z jaj wykluwają się sześcionogie larwy, które po jednym do dwóch dni przekształcają się w protonimfy. Protonimfy mogą pasożytować na gadach od trzech dni do dwóch tygodni. Gdy ich przewód pokarmowy jest pusty, mają barwę kremową, przez hodowców opisywane są jako małe jasne pajączki. Gdy zaczną żerować, a ich trzewia wypełnią się krwią, stają się brunatnoczerwone. Kolejnym etapem rozwojowym roztoczy są deutonimfy, które są prawie dwukrotnie większe od swoich poprzedniczek i znacznie ciemniejsze, prawie czarne. Dość szybko, bo po 13-24 godzinach, przekształcają się w osobniki dorosłe, zdolne do rozmnażania się.

Na każdym etapie rozwoju od protonimfy do osobnika dorosłego roztocze potrzebują pokarmu w postaci gadziej krwi. Z tego powodu masywne inwazje roztoczy są bar...