Bazyliszki - jaszczurki, którym lepiej nie patrzeć w oczy


Lek. wet. Aleksandra Maluta

Bazyliszki to jaszczurki zamieszkujące Amerykę Środkową i Amazonię, należące do bardzo licznej rodziny legwanowatych (Iguanidae), podrodziny Basiliscinae, w której wyróżnia się trzy rodzaje: Basiliscus, Corythophanes, Lemanctus. Na polskim rynku terrarystycznym można znaleźć przedstawicieli wszystkich trzech rodzajów, choć bazyliszki właściwe są bardziej popularne niż legwaniki chełmiaste (Corythophanes sp.) i jaszczurki z rodzaju Lemanctus.

Cechami charakterystycznymi jaszczurek z podrodziny Basiliscinae są - typowe przede wszystkim dla samców - mniej lub bardziej wyrażone fałdy skórne na głowie, przypominające hełm. U niektórych gatunków żaglowate fałdy skórne obserwuje się również wzdłuż grzbietu i ogona. Jaszczurki te dorastają średnio do 70-90 cm długości ciała wraz z ogonem.

Są to gady typowo nadrzewne, o smukłej budowie, długim ogonie, stanowiącym 2/3 długości ciała, i dobrze rozwiniętych, silnych kończynach zaopatrzonych w długie palce. Bazyliszki w chwili zagrożenia potrafią bardzo szybko biegać, ale nie w typowej dla gadów pozycji. Doskonale uciekają na tylnych nogach. Błony między palcami pozwalają im także na widowiskową ucieczkę po powierzchni wody. Ta umiejętność spowodowała, że w wielu krajach powszechnie nazywane są jaszczurkami Jezusa.

Bazyliszki zamieszkują lasy tropikalne, osiedlają się w pobliżu rzek i innych zbiorników wodnych. W chwili zagrożenia nierzadko ratują się ucieczką do wody. Dobrze pływają i nurkują. Do rodzaju Basiliscus zalicza się pięć gatunków: B. basiliscus, B. vittatus, B. plumifrons, B. barbouri (przez niektórych uważany za podgatunek B. basiliscus), B. galeritus. Trzy pierwsze gatunki są dość powszechnie utrzymywane przez polskich terrarystów i nie ma trudności z ich nabyciem.

Bazyliszek płatkogłowy (B. plumifrons) to chyba najbardziej urodziwy z bazyliszków. Dorasta do ok. 70-90 cm długości i jest największym przedstawicielem tej grupy gadów. Jest intensywnie zielony, w niektórych mie...