Łabędzie czarne i inne pokrewne gatunki z rodzaju Cygnus


Mgr inż. Krzysztof Michał Jabłoński
Warszawski Ogród Zoologiczny

Blaszkodziobe (Anseriformes), do których należą łabędzie, są bardzo starą, kosmopolityczną grupą ptaków, występującą we wszystkich rejonach świata, wyłączając Antarktydę. Przodków tej grupy ptaków można szukać już w mezozoiku, czyli ok. 80 milionów lat temu.

Łabędzie białe były świętymi ptakami Apollina i symbolami nieskazitelnej urody, a także bohaterami starożytnych mitów, baśni i legend. Według dawnych wierzeń łabędź czarny miał być wcieleniem diabła, a dopiero odkrycie tego ptaka w Australii obaliło mity o jego diabelskiej mocy.

Zarówno białe, jak i czarne łabędzie, o których będzie tu mowa, są ozdobą parków i dużych ogrodów, gdzie bez problemu gniazdują, stanowiąc dużą atrakcję dla zwiedzających. Czarne łabędzie, które uciekły z hodowli, można coraz częściej spotkać na naszych jeziorach, a czasami chodzą po prostu po ulicy, jak to miało miejsce w przypadku pięknego samca łabędzia czarnego, przywiezionego przez straż miejską do naszego ogrodu zoologicznego.

Występowanie i środowisko

W naturze łabędź czarny żyje na australijskich rzekach, jeziorach i moczarach blisko brzegu. Woli wodę słodką, niemniej jednak pojawia się także na słonych lagunach. Unika wód szybko płynących oraz takich, na których występują duże fale.

Występuje na znacznych obszarach Australii i Tasmanii, a około 1860 roku został sprowadzony do Nowej Zelandii. Od końca XVIII wieku łabędzie czarne są hodowane jako ptaki ozdobne w wielu krajach Europy Zachodniej. W niektórych istnieje samodzielnie utrzymująca się populacja, np. w Holandii licząca kilkadziesiąt par, we Francji 25 par, a we Włoszech około 20 par. W Polsce ptaki te obserwowane są od 1990 roku, ale tylko raz zaobserwowano gniazdującą parę.

W Slim Bridge w Wielkiej Brytanii obserwowałem kilka gatunków łabędzi, wśród których były także żyjące swobodnie łabędzie czarne. W okresie jesieni i zimy ptaki przebywały w stadach wielo...