Rozród koni. Cz. I


Dr inż. Ewa Jastrzębska
Katedra Hodowli Koni i Jeździectwa

Na początku wiosny lekarze weterynarii specjalizujący się w rozrodzie koni mają pełne ręce roboty. Dzieje się tak za sprawą wyraźnie zaznaczonego sezonu godowego koni, charakteryzującego się cyklem rocznym z nasileniem funkcji hormonalnej jajników w okresie wiosenno-letnim i wyciszaniem ich czynności w porze zimowej. Schemat ten wykształcił się u koni na drodze ewolucji i był ściśle związany z momentem przyjścia na świat źrebiąt w pełni sezonu wegetacyjnego roślin.

W ostatnich latach sposób użytkowania koni uległ znaczącym przemianom. Z wyjątkiem terenów górzystych oraz o dużym rozdrobnieniu rolniczym, w których koń jest niezastąpiony, koń stał się w większości zwierzęciem wykorzystywanym wierzchowo. W rezultacie podniósł się jego status, chociaż rola i znaczenie, jakie miał wcześniej w gospodarce, były dużo większe.

Użytkowanie wierzchowe koni zmienia spojrzenie na ich wartość i prowadzi do zwiększenia wysiłku w kierunku racjonalnej hodowli. Rozwój hodowli, zwiększanie stanu liczbowego pogłowia oraz rozwijanie i poprawianie jego wartości fenotypowych oraz użytkowych są uzależnione w dużej mierze od płodności koni. Ogromne znaczenie na wszystkich etapach pracy hodowlanej ma wybór i dobór par do rozrodu. Polega on na połączeniu osobników odpowiednio wyselekcjonowanych pod wieloma względami, m.in. wieku, temperamentu, budowy ciała, typu rasowego, konstytucji i wartości użytkowej. Niezależnie od uwarunkowań genetycznych, na rozwój potomstwa ma bardzo istotny wpływ klacz, która rodzi i odchowuje źrebięta.

Konie są zwierzętami późno dojrzewającymi, u których krycie w warunkach kontrolowanych następuje dopiero w wieku około 3 lat. Hodowla koni wymaga więc kilku lat nakładów i starań, nie dając w tym czasie żadnych wymiernych korzyści. Niniejsze rozważanie dotyczące rozrodu koni rozpoczniemy od klaczy jako podstawowego ogniwa pozwalającego uzyskać ...