Stres termiczny w chowie drobiu - skutki i zapobieganie


Dr inż. Sebastian Nowaczewski
Katedra Hodowli i Użytkowania Drobiu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

W intensywnej produkcji drobiarskiej, cechującej się maksymalizacją uprzemysłowienia i obniżaniem kosztów, ptaki są narażone na oddziaływanie szeregu niekorzystnych czynników środowiskowych. Nieprawidłowe warunki mikroklimatu pomieszczenia, hałas, duże zagęszczenie na jednostce powierzchni, kontakt z człowiekiem, zabiegi zootechniczno-weterynaryjne - to wszystko negatywnie oddziałuje na organizm ptaków użytkowych, powodując tym samym spadek wskaźników produkcyjnych oraz pogorszenie zdrowotności. Szczególnie niebezpiecznym i dość powszechnym w gorącym klimacie czynnikiem stresotwórczym jest zbyt wysoka, przekraczająca normy temperatura. Tu należy dodać, że również w naszych warunkach klimatycznych problem ten daje się we znaki producentom jaj czy mięsa drobiowego, zwłaszcza latem, gdy temperatura powietrza na zewnątrz budynków przekracza nierzadko 35 st. C.

Stres termiczny u ptaków, ale także i innych zwierząt, pojawia się, gdy następuje zachwianie równowagi między endogenną produkcją ciepła przez organizm a jego utratą poprzez konwekcję, promieniowanie, przewodzenie lub parowanie. W konsekwencji prowadzi to do zjawiska tzw. hipertermii, która z kolei może się pojawić już gdy temperatura powietrza w budynku inwentarskim dla drobiu jest równa lub przekracza 27 st. C. Dla przykładu, kury znoszą dość dobrze znaczny przedział temperatury otoczenia (10-25 st. C), co nie oznacza, że zarówno dolny, jak i górny zakres są optymalne. Dla większości gatunków drobiu w okresie nieśności za optymalną przyjmuje się temperaturę w zakresie 17-21 st. C.

Niezależnie od systemu utrzymania ptaków, stres termiczny można podzielić na tzw. ostry (ang. acute), który jest wynikiem wystąpienia wysokich temperatur w strefie życiowej ptaków, i chroniczny (ang. chronic), pojawiający się, gdy organizm zwierząt jest wystawiony ...