Jajo paleognatycznych - pokaźna porcja składników odżywczych


Mgr Monika Wiercińska

Katedra Hodowli Ptaków Użytkowych i Ozdobnych, Akademia Rolnicza w Szczecinie

Komórka jajowa ptaków, powszechnie nazywana jajem, pod względem zawartości składników mineralnych, aminokwasów i witamin jest prawdopodobnie najdoskonalszym produktem zwierzęcym. Zawiera wszystkie składniki odżywcze, pozwalające zarodkowi rozwijać się z dala od organizmu matki oraz zewnętrznych źródeł pożywienia. Z uwagi na swój skład jajo jest również cennym składnikiem codziennej diety. Zawiera między innymi łatwo przyswajalne białko i nienasycone kwasy tłuszczowe (23).


Największe i najtwardsze na świecie jaja znoszą dość - wydawałoby się - prymitywne ptaki należące do Palaeognathae - struś, nandu, emu, kazuar i kiwi. Ta grupa w randze podgromady była charakteryzowana już w poprzednich artykułach. Ze względu na niedostatek materiału badawczego, gdyż jaja kazuara i kiwi są niemożliwe do zdobycia i wykonania analiz, przedstawię pokrótce jaja bezgrzebieniowców użytkowych.

STRUŚ. Jaja strusia afrykańskiego (Struthio camelus) nie ustępują wielkością jajom żadnego ptaka na świecie. Ich masa może sięgać nawet 2 kg. To ogromne jajo zawiera średnio 1000 g białka i około 400 g żółtka, co stanowi bardzo pokaźną porcję cennych składników odżywczych. Po wybiciu wysokość żółtka wynosi około 30 mm, a średnica jego rozlewu 145 mm. Rozlew białka gęstego ma 220 mm w najszerszym miejscu, a jego wysokość mierzy około 20 mm (badania własne).

Wykazano, że w porównaniu z jajami innych ptaków jajo strusia jest bardziej zbliżone kształtem do kuli, co określa charakterystycznie wysoki indeks kształtu jaja tego ptaka, wynoszący średnio 1,20, mierzony stosunkiem osi długiej do krótkiej (14, 7, 11), gdzie oś długa wynosi średnio 152 mm, oś krótka zaś 123 mm (badania własne). W przypadku jaj strusich przeznaczanych do wylęgu bardziej owalny czy też kulisty kształt jaja nie ma zbyt dużego znaczenia (10). Olbrzymie...