Zmysł wzroku i jego zaburzenia u modliszek (Mantodea). Cz. I


Mgr inż. Bartosz Kierończyk1,
mgr inż. Mateusz Rawski1,
mgr inż. Damian Zieliński2,
mgr inż. Ewelina Zielińska2,
inż. Jakub Długosz1,
inż. Małgorzata Mencel

1Katedra Żywienia Zwierząt i Gospodarki Paszowej, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
2Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

Na polskim rynku terrarystycznym stale rośnie grono miłośników utrzymywania owadów w warunkach domowych. Handel za pośrednictwem Internetu sprawia, że coraz łatwiejsze staje się nabycie bardziej wyszukanych gatunków stawonogów. Modliszki (Mantodea), jako zwierzęta niezwykle interesujące ze względu na swoją biologię, morfologię, jak również behawior, są często wybieranymi obiektami obserwacji w domowych terrariach. Artykuł ten ma na celu przybliżenie najważniejszego zmysłu dla owadów drapieżnych, jakim jest wzrok, oraz związanych z nim zaburzeń.

Specyficzna technika polowania omawianych owadów polega na chwytaniu ofiary z ukrycia - jak najszybszym dostrzeżeniu pokarmu i uchwyceniu go. Dlatego najdrobniejsze urazy aparatu wzroku mogą przyczynić się do śmierci głodowej modliszki. Ważnym aspektem hodowli tych zwierząt jest więc zdobycie wiedzy biologicznej dotyczącej oczu modliszek i umiejętności rozróżniania ich stanów patologicznych.

Głównym narządem umożliwiającym modliszkom lokalizację potencjalnych ofiar są parzyste oczy złożone (oceli), umiejscowione na bocznych krawędziach trójkątnej głowy. Są one zbudowane z licznych mniejszych jednostek - ommatidiów. Każde z nich ma soczewkę rogówkową, soczewkę stożkową, komórki siatkówki i barwnikowe, rabdom oraz nerwy. W czołowej strefie głowy osadzone są trzy przyoczka, spełniające funkcję analizowania natężenia światła. Sprawują one rolę regulacyjną - przystosowania oczu złożonych do widzenia w różnych warunkach oświetleniowych.

Owady, jako zwierzęta mające nieruchomy narząd wzroku bez zdolności akomodacji, a więc bez zmienności ostrości widzenia, charakteryzują się dość słabą orientacją wizualną. Ze względu na blis...