Zwierzęta dzikie
Choroby ptaków drapieżnych trzymanych w niewoli wynikające z niskiego dobrostanu
lek. wet. Agata Prątnicka1
lek. wet. Ewa Łukaszuk1,2
lek. wet. Sebastian Kubasik2
prof. dr hab. wet. Tomasz Stenzel1
Ptaki drapieżne, korzystając z odpowiednich przystosowań, takich jak szpony czy ostry, haczykowato zagięty dziób, pozyskują pożywienie poprzez polowanie. Do ptaków drapieżnych zalicza się ptaki następujących rzędów: szponiaste (Accipitriformes), sokołowe (Falconiformes), kondorowe (Cathartiformes) oraz sowy (Strigiformes).
Ptaki drapieżne są utrzymywane przez człowieka z dwóch głównych powodów:
1. jako ptaki dzikie przebywające krótkotrwale w ośrodku rehabilitacji bądź długotrwale w azylu
2. jako ptaki użytkowane sokolniczo lub w celach hodowlanych (rozród).
We wszystkich wspomnianych przypadkach zdrowie ptaków zależy od poziomu wiedzy ich opiekunów o istniejących zagrożeniach, zastosowania odpowiedniej prewencji, od umiejętności wczesnego zauważenia objawów, a następnie przeprowadzenia leczenia zaleconego przez lekarza weterynarii. Innym ważnym czynnikiem jest zapewnienie odpowiedniego dobrostanu, nie tylko dzięki dobrym warunkom utrzymania, ale również przez zaspokojenie wszelkich potrzeb behawioralnych. Wśród najczęściej występujących chorób wynikających z niskiego dobrostanu szczególne wyzwanie stanowią aspergiloza oraz zapalenie skóry podeszwy (pododermatitis).
Aspergiloza
Za rozwój aspergilozy odpowiadają grzyby z rodzaju Aspergillus, najczęściej gatunku Aspergillus (A.) fumigatus, rzadziej A. flavus, A. niger, A. terreus i A. nidulans (17). Aspergillus fumigatus obficie zarodnikuje, a choroba rozwija się w przypadku wdychania przez ptaki dużej liczby obecnych w środowisku przetrwalników (konidiów). Drogą zakażenia eksperymentalnego udowodniono, że jednorazowa ekspozycja ptaka na dawkę 2,5 × 107 jtk/ml przetrwalników podanych dotchawiczo jest wystarczająca do wywołania objawów klinicznych (35). Okres inkubacji aspergilozy wynosi 2-4 tygodnie (29). Makrofagi układu oddechowego odpowiedzialne są za eliminację infekcji, gdy jednak liczba konidiów A. fumigatus jest zbyt duża, mogą one rozpocząć kiełkowanie wewnątrz tych komórek, co zatrzymuje naturalny mechanizm eliminacji zakażenia i umożliwia dalszy rozwój choroby (36).
Nie zaleca się sytuowania wolier w ciemnych, wilgotnych miejscach ani stosowania pylącej ściółki, duże ilości konidiów mogą bowiem unosić się na przykład podczas przerzucania siana, predysponując tym samym do rozwoju aspergilozy (10). W działaniach prewencyjnych ważne jest zapewnienie odpowiedniej wentylacji oraz regularne czyszczenie wolier z resztek pokarmu, ponieważ odpady takie, pleśniejąc, również mogą stanowić źródło konidiów (6).
