Torbiele błony śluzowej macicy (endometrium) stanowią powszechną przyczynę zaburzeń płodności u klaczy, szczególnie starszych, wieloródek oraz zwierząt z historią przewlekłych zapaleń macicy. Obecność dużych licznych torbieli negatywnie wpływa na płodność poprzez zaburzenie migracji zarodka, zakłócenie rozpoznania ciąży przez organizm matki oraz zaburzenia wczesnego rozwoju zarodkowego. Patogeneza torbieli endometrium jest ściśle związana z przewlekłymi zmianami zapalnymi macicy (endometritis), zwłóknieniami endometrium oraz zaburzeniami drenażu chłonnego.

Pod względem histopatologicznym wyróżnia się dwa podstawowe typy torbieli – gruczołowe oraz chłonne.

Torbiele gruczołowe (glandular cysts) są drobnymi strukturami w ścianie macicy, zazwyczaj o średnicy poniżej 10 mm, odpowiadającymi histologicznie poszerzonym gruczołom endometrium wypełnionym wydzieliną gruczołową. Powstają w wyniku zwłóknienia ujść gruczołów endometrialnych w przebiegu przewlekłych stanów zapalnych. Świadczą o procesach zwyrodnieniowych błony śluzowej macicy, ich występowanie nie jest wskazaniem do leczenia chirurgicznego.

Torbiele chłonne endometrium wykazują znacznie większą zmienność rozmiarów – od kilku milimetrów do ponad 20 cm średnicy. Występują w świetle macicy jako pojedyncze struktury lub w skupiskach, często są wielokomorowe (ryc. 1). Powstają w wyniku zaburzeń odpływu chłonki z błony śluzowej, związanych ze zwłóknieniem i przewlekłymi zmianami zapalnymi. Wypełnione są chłonką. W badaniu ultrasonograficznym prezentują się jako kuliste lub wydłużone aechogeniczne struktury w jamie macicy.

Torbiele chłonne poprzez swą obecność mogą:

• zaburzać migrację zarodka w rogach macicy
• zakłócać implantację zarodka
• utrudniać ultrasonograficzną diagnostykę ciąży przez mylenie z pęcherzykiem zarodkowym lub symulowanie ciąży bliźniaczej
• stanowić rezerwuar bakterii powodujących infekcje macicy.

W ostatnich trzech dekadach rozwinęły się techniki laserowej fotoablacji cyst endometrium, wykorzystujące lasery neodymowo-yagowe Nd:YAG oraz lasery diodowe o długości fali 980 nm. Techniki te umożliwiają precyzyjną kontrolę głębokości ablacji tkanek, minimalizują uszkodzenie otaczającego endometrium i zapewniają lepszą hemostazę w porównaniu z usuwaniem cyst za pomocą pętli lasso, szczypiec biopsyjnych lub elektrokoagulacji. Metody te wiązały się z ryzykiem uszkodzenia endometrium oraz powstawania zrostów śródmacicznych.