Kawie domowe, obok królików, są jednymi z chętniej utrzymywanych w domach małych ssaków. W przeciwieństwie do królic, świadomość właścicieli kawii na temat profilaktycznej kastracji tego gatunku wciąż jest niewielka, w związku z czym lekarz spotyka się z chorobami układu rozrodczego stosunkowo często (12). Wśród nich najczęściej diagnozowanym problemem są torbiele jajnikowe (4). Choroby macicy zdarzają się nieco rzadziej (4).

Anatomia i budowa histologiczna

U samic kawii domowej macica jest zazwyczaj opisywana jako dwurożna przegrodowa. Trzon jest krótki, doczaszkowo przedłuża się w parzyste rogi macicy, a doogonowo w szyjkę uchodzącą do pochwy (1, 15). Każdy z rogów macicy zwieńczony jest jajowodem i jajnikiem. Inne źródła opisują macicę kawii jako podwójną dwurożną (uterus duplex bicollis), wskazując na występowanie dwóch macic połączonych z pochwą za pomocą dwóch kanałów szyjki macicy (3). Budowę układu rozrodczego kawii przedstawia ryc. 1 (14). Ścianę macicy budują trzy warstwy – błona śluzowa (endometrium), mięśniowa (myometrium) oraz surowicza (perimetrium) (1).

Patologie macicy u kawii domowej

Choroby układu rozrodczego dotyczą nawet połowy populacji samic kawii domowych (4), przy czym częściej dotyczą jajników niż macicy. Nierzadko jednak oba narządy są zmienione. Choroby macicy występują nawet u 1/6 samic, a ich częstotliwość rośnie wraz z wiekiem zwierzęcia (4). Są to przede wszystkim zmiany nowotworowe, głównie gruczolaki endometrium oraz mięśniaki macicy (4, 16). Zmiany złośliwe są rzadsze, zdarzają się jednak również gruczolakoraki i mięsaki gładkokomórkowe. Mogą występować także polipy, notuje się też podobny do stwierdzanego u królic rozrost gruczołów endometrium.

Stany zapalne macicy w przeciwieństwie do nowotworów wykrywane są również u młodych kawii (4), ale tendencja do występowania patologii układu rozrodczego wzrasta z wiekiem (2). Proces zapalny obejmuje najczęściej błonę śluzową macicy – endometritis. Zapalenie ma zwykle charakter ropny, notowano jednak zapalenia limfocytarno-plazmocytarne, nieżytowe lub ziarniniakowe (4).

Ropomacicze (pyometra) – gromadzenie się ropy w świetle macicy – diagnozowane jest stosunkowo rzadko (4, 10). W badaniach poświęconych patologiom układu rozrodczego kawii domowych stwierdzono je zaledwie u pięciu z badanych samic (0,7%). Cztery pr...