Małpia ospa to choroba odzwierzęca wywoływana przez wirusa Mpoks (Mpox virus). Wirus może zakażać liczne gatunki zwierząt, w tym należące do rzędu gryzoni i naczelnych. U ludzi choroba może prowadzić do śmierci. Możliwe jest przenoszenie zakażenia z jednej osoby na drugą (8), przy czym jeszcze do niedawna uważano, że przenoszenie jest ograniczone jedynie do osób znajdujących się w najbliższym kontakcie z osobą chorą, na przykład najbliższej rodziny (11). Przebieg choroby u ludzi jest podobny do obserwowanego podczas ospy prawdziwej, przy czym śmiertelność w przypadku małpiej ospy jest niska (10).

Rozprzestrzenianie się małpiej ospy w Afryce Zachodniej w ciągu ostatnich dziesięciu lat budzi obawy, że występowanie tej choroby u ludzi może się rozszerzać (12). Najwięcej przypadków małpiej ospy występuje na terenach wiejskich Afryki i mogą one nie być prawidłowo zgłaszane, co prawdopodobnie skutkuje niedoszacowaniem ogólnej liczby przypadków u ludzi (7). Wyeliminowanie ze świata w latach 70. XX wieku ospy prawdziwej i zakończenie ponad 40 lat temu szczepień przeciwko niej przyczyniło się do powstania luki immunologicznej, w wyniku której coraz większy odsetek populacji świata nie ma odporności na zakażenie nie tylko wirusem ospy prawdziwej, ale i antygenowo pokrewnymi wirusami, do których należy wirus Mpoks (12).

Wirus małpiej ospy

Wirus Mpoks należy do rodziny Poxviridae, podrodziny Chordopoxvirinae i rodzaju Orthopoxvirus. Pokswirusy należą do najlepiej poznanych i najdłużej znanych wirusów, od lat stanowiących poważne zagrożenie dla ludzi i zwierząt gospodarskich. Rodzaj Orthopoxvirus zawiera pięć wirusów o charakterze zoonotycznym. Są to: wirus Mpoks, wirus ospy krów, wirus krowianki, wirus ospy bawołów (5) i wirus ospy wielbłądów (12). Do tego rodzaju należy też wirus ospy prawdziwej (4). Do zakażenia częściej dochodzi w wyniku przeniesienia wirusa ze zwierząt na człowieka (14).

Rezerwuar

Nazwa wirusa jest myląca, ponieważ występuje on głównie u wielu gatunków gryzoni, które są prawdopodobnie rezerwuarem i źródłem zakażeń u ludzi (8). Na część spośród tych gatunków polują ludzie w celu zdobycia pożywienia. Wiele innych gatunków ssaków również jest wrażliwych na zakażenie wirusem Mpoks. Są to między innymi szympansy (6), małpy nieczłekokształtne, wiewiórki nadrzewne (12), jeżozwierze (2), króliki, mrówkojady i oposy, a także występujące w Ameryce Północnej pieski preriowe i wiewiórki ziemne. Szczególnie te ostatnie charakteryzują się wysoką wrażliwością na zakażenie wirusem Mpoks. Istnieje obawa, że mogą stać się rezerwuarem tego wirusa w Ameryce Północnej (7).