Podrzucanie głową u koni często bywa przez właścicieli interpretowane jako tzw. zespół potrząsania głową (headshaking syndrome, HSS). W rzeczywistości jednak w większości przypadków przyczyna tego zachowania jest inna. Aby postawić trafną diagnozę, konieczne jest przeprowadzenie wywiadu oraz badania klinicznego, w tym neurologicznego, ze szczególnym uwzględnieniem oceny nerwów czaszkowych. W dalszym etapie warto rozważyć wykonanie badań dodatkowych, takich jak badanie morfologiczne i biochemia krwi, radiologiczne głowy, endoskopowe górnych dróg oddechowych, okulistyczne, stomatologiczne oraz testy alergiczne. Zdarza się, że diagnostyka możliwa do przeprowadzenia w terenie okazuje się niewystarczająca. W takich przypadkach należy rozważyć skierowanie konia na bardziej zaawansowane badania obrazowe – tomografię komputerową (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI).

Wstęp

Headshaking syndrome (HSS) jest chorobą o charakterze bolesnej neuralgii występującą u koni. Nie spotyka się jej często, a przez wachlarz nieswoistych objawów innych chorób niejednokrotnie jest mylona przez hipiatrów z innymi jednostkami chorobowymi, w których również występuje objaw potrząsania głową. Bezpośrednie rozpoznanie jest niestety niemożliwe. W związku z powyższym należy wykonać szereg badań, które metodą eliminacji odrzucą inne możliwe patologie. Ocena konia podejrzanego o headshaking powinna opierać się między innymi na badaniu klinicznym, w tym badaniu jamy ustnej, przewodów nosowych, oczu, uszu, zatok oraz worków powietrznych, a także na bardziej zaawansowanych metodach obrazowania (13).

Nerw trójdzielny jest największym nerwem czaszkowym o charakterze mieszanym. Ma on zarówno włókna czuciowe (somatosensoryczne), jak i ruchowe (somatomotoryczne). Dzieli się on na trzy główne gałęzie – oczną, szczękową i żuchwową, które umożliwiają mu odbieranie bodźców czuciowych w okolicy twarzowej oraz poruszanie żuchwą (13).

Typowy zespół potrząsania głową u koni (headshaking syndrome) etiologicznie wiąże się z neuropatią nerwu trójdzielnego (trigeminal-mediated headshaking), odpowiadając klinicznie obrazowi neuralgii. Podłożem patofizjologicznym tej choroby jest demielinizacja włókien nerwowych, prowadząca do centralnej sensytyzacji lub postępującego uszkodzenia zakończeń centralnych nerwu V. Wprowadza to istotną modyfikację w fizjologii przewodzenia. U koni zdrowych próg pobudliwości nerwu trójdzielnego pozostaje na fizjologicznym poziomie, natomiast u pacjentów dotkniętych tą przypadłością próg ten ulega drastycznemu obniżeniu. W konsekwencji bodźce dotychczas obojętne, takie jak delikatny ruch powietrza lub kontakt z otoczeniem, generują u konia wyładowania bólowe.