Mykoplazmy – mikroorganizmy należące do klasy Mollicutes (rząd Mycoplasmatales), zakażają człowieka, liczne gatunki zwierząt oraz rośliny. Niektóre gatunki są chorobotwórcze i samoistnie wywołują określone choroby zwierząt oraz człowieka, ale też w wielu przypadkach ich chorobotwórczość polega na wikłaniu procesów chorobowych pierwotnie wywołanych przez inne drobnoustroje. Wiele gatunków mykoplazm to komensale zasiedlające górne odcinki układu oddechowego, a tylko czasem jego dolne odcinki. Są one niechorobotwórcze i tylko wyjątkowo, co ma miejsce u zwierząt i ludzi z immunosupresją, wywołują choroby (8).

U kotów mykoplazmy zakażają błony śluzowe układu oddechowego i spojówek, ale mogą też kolonizować inne miejsca organizmu. Mogą one być wtórnymi zarazkami oportunistycznymi w zakażeniach wirusowych, szczególnie płuc, głównie u kociąt. Są również izolowane z narządów wewnętrznych ciężko chorych i osłabionych zwierząt. Należy jednak mieć na uwadze, że w przypadku kotów rola gatunku Mycoplasma jako głównej przyczyny chorób górnych dróg oddechowych i zapalenia spojówek jest przez niektórych autorów podważana. Uważają oni, że w tych chorobach mykoplazmy odgrywają rolę zakażeń wtórnych (6). Ciągle są odkrywane nowe właściwości mykoplazm i mechanizmy działania chorobotwórczego, uaktualnia się ich klasyfikacja taksonomiczna i usprawniane są metody diagnostyczne chorób wywołanych przez mykoplazmy (5, 11).

Charakterystyka mykoplazm

Mykoplazmy są bakteriami Gram-ujemnymi, pleomorficznymi, o stosunkowo małych rozmiarach (0,2-2 µm). Nie mają ściany komórkowej, ponieważ nie syntetyzują peptydoglikanu, oraz trudno namnażają się in vitro. W 4°C M. felis przeżywa do 28 dni, M. gateae do 70 dni, natomiast w 30°C nie przeżywają 14 dni. Skutecznymi środkami odkażającymi są 0,5% podchloryn sodu lub 2% chloroheksydyna (7). Wiązanie do błon komórek gospodarza jest niezbędnym warunkiem ich chorobotwórczego działania (10).

U kotów na podstawie mechanizmu działania chorobotwórczego wyróżnia się dwie grupy mykoplazm: mykoplazmy hemotropowe (13) i mykoplazmy niehemotropowe (6). Kocie mykoplazmy hemotropowe (tzw. hemoplazmy) mogą wywołać niedokrwistość hemolityczną. Najbardziej chorobotwórcza jest M. haemofelis, mniej chorobotwórcze są Candidatus Mycoplasma haemominutum (CMhm) i Candidatus Mycoplasma turicensis (CMt). M. haemofelis często wywołuje niedokrwistość hemolityczną podczas ostrej infekcji. CMhm i CMt mogą niszczyć krwinki czerwone, ale same z reguły nie wywołują niedokrwistości. Wywołują niedokrwistość ze współistniejącą chorobą. Natomiast brak danych o działaniu chorobotwórczym Candidatus M. haematoparvum-like.