Płynoterapia stanowi integralny element postępowania anestezjologicznego u psów i kotów (1, 2). Jej celem jest utrzymanie stabilności hemodynamicznej, zapewnienie odpowiedniej perfuzji narządowej oraz minimalizacja ryzyka powikłań okołooperacyjnych. W ostatnich latach obserwuje się istotną zmianę podejścia do podawania płynów – od schematycznych, wysokich dawek do terapii celowanej, opartej na indywidualnej ocenie pacjenta i monitorowaniu parametrów życiowych. Artykuł przedstawia aktualne zasady płynoterapii okołoanestetycznej u psów i kotów, omawia rodzaje płynów, zalecane dawki, najczęstsze błędy kliniczne oraz praktyczne algorytmy postępowania.

Wprowadzenie

Prawidłowo prowadzona płynoterapia ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa znieczulenia ogólnego. Mimo że dożylne podawanie płynów jest rutynowym elementem większości procedur anestezjologicznych, coraz więcej danych wskazuje, że zarówno niedostateczne, jak i nadmierne podawanie płynów może prowadzić do poważnych powikłań. Szczególnie wrażliwymi grupami są koty, pacjenci geriatryczni oraz zwierzęta z chorobami serca, nerek lub wątroby. U tych pacjentów nawet niewielkie odchylenia od zalecanej objętości i/lub szybkości wlewu mogą prowadzić do istotnych zaburzeń hemodynamicznych i metabolicznych.

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie praktycznego, zgodnego z aktualną wiedzą podejścia do płynoterapii w praktyce anestezjologicznej, dostosowanego do realiów gabinetów i klinik weterynaryjnych.

Znaczenie płynoterapii w znieczuleniu ogólnym

Leki stosowane w premedykacji i znieczuleniu ogólnym powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych, spadek napięcia układu współczulnego oraz zmniejszenie pojemności minutowej serca (3, 4). Efektem tych zmian jest często niedociśnienie (hipotensja) okołoanestetyczne. Płynoterapia ma na celu utrzymanie odpowiedniego obciążenia wstępnego serca i objętości krwi krążącej. Należy jednak pamiętać, że nie każdy spadek ciśnienia tętniczego jest wynikiem hipowolemii.

Nadmierna podaż płynów u pacjentów normowolemicznych może prowadzić do przewodnienia, obrzęku płuc, pogorszenia utlenowania tkanek oraz zaburzeń gojenia ran (5, 6).

Konsekwencje nadmiernej podaży płynów u pacjentów normowolemicznych

U pacjentów prawidłowo uwodnionych (normowolemicznych) nadmierna podaż płynów infuzyjnych może prowadzić do szeregu niekorzystnych zmian hemodynamicznych i mikrokrążeniowych, które skutkują pogorszeniem utlenowania tkanek oraz zaburzeniem procesów naprawczych. Należą do nich: