Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie praktycznego podejścia do oceny jamy ustnej w warunkach gabinetu internistycznego oraz koncepcji klasyfikacji stomatologicznej, tzw. triażu (ang. dental triage) jako narzędzia wspierającego decyzje kliniczne internisty. Opracowano trzykolorowy model klasyfikacji pacjentów (czerwony, żółty i zielony), oparty na prostych kryteriach klinicznych możliwych do oceny u przytomnego pacjenta. System umożliwia szybką segregację pacjentów według pilności interwencji oraz ułatwia podjęcie decyzji dotyczącej dalszego postępowania – obserwacji, leczenia lub pilnego skierowania do stomatologa. Zastosowanie tego systemu klasyfikacji w praktyce klinicznej pozwala na ujednolicenie schematu badania, usprawnienie podejmowania decyzji oraz zwiększenie wykrywalności istotnych patologii jamy ustnej bez istotnego wydłużenia czasu wizyty.

Wstęp

Choroby jamy ustnej psów i kotów stanowią istotny i wciąż niedostatecznie uwzględniany problem w praktyce weterynaryjnej. Dane epidemiologiczne wskazują, że problemy związane z jamą ustną są często spotykane u zwierząt towarzyszących, nierzadko już u osobników młodych*. Mimo tej powszechności, diagnostyka stomatologiczna pozostaje często ograniczona do oceny doraźnej lub wykonywana jedynie w odpowiedzi na wyraźne objawy kliniczne, co prowadzi do istotnego niedoszacowania skali problemu.

Jama ustna stanowi środowisko o wysokiej aktywności mikrobiologicznej, w której przewlekłe procesy zapalne mogą prowadzić do destrukcji tkanek podporowych zęba, bólu oraz utraty uzębienia (1). Jednocześnie istnieje coraz więcej dowodów na ogólnoustrojowe konsekwencje tych chorób, obejmujące bakteriemię oraz wpływ na funkcjonowanie nerek, wątroby, trzustki czy układu krążenia (2, 6). Choroby jamy ustnej powinny być zatem postrzegane nie jako tylko problem miejscowy, lecz ogólnoustrojowy.

Istotnym wyzwaniem klinicznym jest fakt, że objawy stomatologiczne u zwierząt często mają charakter nieswoisty, a program studiów weterynaryjnych nie przewiduje poświęcenia wystarczająco dużo uwagi problemom jamy ustnej** (7). Pacjenci rzadko ujawniają oznaki bólu, a adaptacyjne zmiany behawioralne (na przykład zmiana sposobu pobierania pokarmu, ograniczenie aktywności itd.) mogą być błędnie interpretowane jako zmiany związane z wiekiem lub innymi chorobami przewlekłymi. W rezultacie zaawansowane zmiany patologiczne w obrębie jamy ustnej często bywają rozpoznawane w późnym stadium (9).

W tym kontekście rola lekarza weterynarii pierwszego kontaktu jest kluczowa. Badanie jamy ustnej powinno stanowić integralny element każdego pełnego badania klinicznego psa i kota, niezależnie od przyczyny zgłoszenia pacjenta do lekarza. Nawet ogr...