Diagnostyka serologiczna stanowi podstawowe narzędzie rozpoznawania chorób pasożytniczych u psów i kotów, szczególnie w przypadkach gdy pasożyty są trudne do wykrycia metodami mikroskopowymi lub molekularnymi. Celem artykułu jest przedstawienie i porównanie testów serologicznych najczęściej stosowanych w parazytologii weterynaryjnej – ELISA, IFAT, Western blot oraz testów aglutynacyjnych (DAT, MAT), ze szczególnym uwzględnieniem ich zasad działania, zastosowań oraz ograniczeń. Każda z opisanych metod ma określoną wartość diagnostyczną i zastosowanie kliniczne. Ich właściwy dobór powinien uwzględniać gatunek zwierzęcia, fazę choroby, dostępność aparatury i cel badania (przesiewowy czy potwierdzający). Rozwój metod immunodiagnostycznych w weterynarii przyczynił się do wczesnego wykrywania inwazji, skuteczniejszego leczenia i ograniczenia ryzyka zoonoz.

Wstęp

W diagnostyce chorób pasożytniczych psów i kotów badania serologiczne odgrywają strategiczną rolę, zwłaszcza w przypadkach gdy pasożyty są trudne do wykrycia w materiale biologicznym metodami mikroskopowymi lub molekularnymi. Wykrywanie przeciwciał gospodarza przeciwko antygenom pasożyta pozwala nie tylko potwierdzić lub wykluczyć inwazję, ale również ocenić, czy organizm miał wcześniej kontakt z danym patogenem. W tym celu stosuje się różnorodne testy immunologiczne, takie jak ELISA, IFAT, Western blot czy testy aglutynacji, które umożliwiają precyzyjne i powtarzalne wykrycie przeciwciał.

Wprowadzenie metod serologicznych, zwłaszcza testów ELISA i IFAT, znacząco zwiększyło czułość i swoistość diagnostyki, skróciło czas oczekiwania na wynik oraz uprościło interpretację rezultatów. Co więcej, nowoczesne testy immunoenzymatyczne pozwoliły całkowicie zrezyg­nować z wykorzystywania zwierząt doświadczalnych, które w przeszłości stanowiły podstawę badań diagnostycznych.

Metody immunochemiczne, pomimo występowania szeregu ich wariantów, opierają się na wspólnej zasadzie działania – reakcji pomiędzy antygenem a przeciwciałem. Spośród kilkunastu wariantów metod immunologicznych stosowanych w diagnostyce chorób pasożytniczych u zwierząt szczególnie cztery są najczęściej wykorzystywane – testy ELISA, testy IFAT, aglutynacja oraz Western blot (1).

ELISA

Metoda ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay) wykorzystuje przeciwciała sprzężone z enzymem – najczęściej peroksydazą chrzanową lub fosfatazą zasadową – które katalizują reakcje prowadzące do powstania barwnego produktu. Metoda pozwala na wykry...

ELISA – metoda bezpośrednia