Trening w warunkach niedotlenienia (hipoksji) jest dobrze znaną strategią stosowaną w celu poprawy kondycji u sportowców. W świecie jeździeckim tego typu metody nie były dotychczas powszechnie stosowane, a badań naukowych w tym zakresie jest niewiele. Koncepcja treningu w warunkach hipoksji (czy też treningu wysokogórskiego) polega na wykorzystaniu szeregu przystosowań organizmu do warunków niedotlenienia, aby poprawić wydolność sportowca.

Powszechnie wykorzystywana idea treningu w hipoksji związana jest z obserwacjami sukcesów biegaczy, którzy przebywali wcześniej w warunkach wysokogórskich. Mechanizm działania tego typu treningu opiera się na zmniejszeniu zawartości tlenu w powietrzu wdychanym (normobaryczna hipoksja), co następnie prowadzi do jego ograniczonego dostępu w tkankach (zwłaszcza w mięśniach). Niedobór tlenu uruchamia tam szereg odpowiedzi molekularnych i fizjologicznych, w tym ekspresję tzw. czynnika indukowanego hipoksją HIF-1α (ang. hypoxia-inducible factor 1α) – głównego regulatora ponad 100 genów powiązanych z erytropoezą, angiogenezą, metabolizmem glukozy i biogenezą mitochondriów.

Warunki hipoksji można uzyskać zarówno przez spadek ciśnienia atmosferycznego na dużej wysokości, jak i przez sztuczne zmniejszenie ciśnienia parcjalnego tlenu w powietrzu. Wywołuje to adaptacje hematologiczne i niehematologiczne, które skutkują zwiększonym dostarczaniem tlenu do tkanek. Poprawa efektywności transportu tlenu przez krew przekłada się zaś na lepsze wyniki w warunkach normoksji (3, 4).

Obecnie trening hipoksyjny jest dobrze znaną strategią stosowaną w celu poprawy wydolności u sportowców. Zyskuje on popularność również w świecie sportów konnych, rodzi się jednak pytanie, czy wyniki licznych badań u ludzi można przenieść międzygatunkowo. Literatura naukowa na temat hipoksji u koni jest uboga – dotychczas prowadzono niewiele tego typu analiz, choć w ostatnich latach temat staje się coraz popularniejszy. Jest to szczególnie ciekawe zagadnienie u koni, ponieważ układ oddechowy stanowi u tego gatunku główne ograniczenie wydolności sportowej – w przeciwieństwie do innych ssaków (8, 10).

U koni układy krążenia i mięśniowy potrafią transportować i zużywać więcej tlenu, niż układ oddechowy jest w stanie dostarczyć. To dlatego konie doświadczają hipoksemii tętniczej podczas wysiłku. Można więc przypuszczać, że jeżeli trening hipoksyjny poprawi efektywność zaopatrzenia w tlen, to wydolność koni ulegnie zwiększeniu. Ogólne wnioski dotychczas przeprowadzonych badań sugerują, że trening w hipoksji może powodować pewne korzystne zmiany, a nawet poprawiać wyniki sportowe koni. Konieczne są jednak dalsze analizy, obejmujące większe populacje, aby jednoznacznie określić jego wpływ na wydolność i parametry laboratoryjne.