W Europie Środkowej choroby przenoszone przez kleszcze przestały być sezonowym incydentem (tab. I). Ekspozycja na kleszcze dotyczy zwierząt miejskich i wiejskich, a zachorowania mają często przebieg nieswoisty, z gorączką, posmutnieniem, kulawizną, lub ciężki przebieg z jednoczesną niedokrwistością hemolityczną, niewydolnością nerek i zaburzeniami neurologicznymi. Poważnym problemem są pojawiające się koinfekcje, które mogą nakładać na siebie różne obrazy kliniczne i wyniki laboratoryjne. W Polsce część przypadków to także zakażenia zawleczone w wyniku adopcji albo przyjazdu zwierząt z obszarów endemicznych, co poszerza spektrum patogenów spotykanych dotąd sporadycznie w naszym kraju (1).

W praktyce klinicznej większość podejrzeń chorób odkleszczowych da się szybko przypisać do jednego z trzech wzorców:

• gorączka ± apatia + trombocytopenia (niekiedy neutropenia)

→ najczęściej podejrzewać: anaplazmozę, erlichiozę, wczesną babeszjozę

• niedokrwistość hemolityczna/hemoglobinuria/żółtaczka ± wstrząs

→ podejrzewać: babeszjozę, szczególnie na tle B. canis (2)

• objawy neurologiczne (drgawki, niezborność, zaburzenia świadomości, przeczulica) w okresie aktywności kleszczy

→ podejrzewać odkleszczowe zapalenie mózgu [tick-borne encephalitis (TBE)], ale równolegle wykluczyć: nosówkę, toksoplazmozę, neosporozę, zatrucia, hipoglikemię, zaburzenia elektrolitowe (3).

Ważne punkty w diagnostyce

• Wywiad: kleszcze na zwierzęciu (do 24-72 godzin wcześ­niej), profilaktyka przeciw nim, podróże/adopcje, transfuzje krwi, walki z innymi psami/pogryzienia.
• Badanie kliniczne: temperatura ciała, czas włośniczkowy, barwa i nawilżenie śluzówki, ocena bólu stawów, powiększenie węzłów, wybroczyny.
• Morfologia oraz rozmaz manualny krwi, biochemia (ALT, AST, bilirubina, mocznik, kreatynina), elektrolity, CRP, koagulogram przy podejrzeniu DIC, badanie moczu wraz ze stosunkiem albumina/kreatynina przy podejrzeniu uszkodzenia nerek w przebiegu boreliozy.
• Szybkie testy wykrywające przeciwciała przeciw Ana­plas­ma/Ehrlichia/Borrelia – ale nie zastępują PCR lub analizy rozmazu w fazie ostrej i nie potwierdzają choroby bez korelacji klinicznej (4).