Podstawowa ocena obejmująca wywiad, badanie kliniczne oraz analizę makro- i mikroskopową nasienia stanowi fundament diagnostyki płodności reproduktora. Parametry takie jak koncentracja, ruchliwość i morfologia plemników nie zawsze odzwierciedlają rzeczywisty potencjał zapładniający oraz nie pozwalają na wczesne wykrycie zmian patologicznych układu rozrodczego.

W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na ocenę dodatkowych parametrów jakości nasienia, takich jak integralność błony komórkowej i akrosom plemników, poziom stresu oksydacyjnego oraz stopień kondensacji chromatyny. Ocena tych parametrów wymaga zastosowania specjalnego sprzętu laboratoryjnego i jest najczęściej wykorzystywana w badaniach naukowych, znajdując ograniczone zastosowanie w rutynowej praktyce klinicznej. Dostępne są jednak proste metody barwienia preparatów cytologicznych, które mogą być z powodzeniem stosowane w warunkach praktyki klinicznej. Celem pracy jest przedstawienie wybranych metod barwienia nasienia psa jako narzędzi rozszerzających diagnostykę andrologiczną oraz zilustrowanie ich przydatności na podstawie przypadków klinicznych.

Metody barwienia preparatów cytologicznych nasienia psów

Barwienie błękitem trypanu i barwnikiem Giemsy (ang. Trypan Blue-Giemsa – TBG) – ocena integralności błony komórkowej i akrosomu

Ocena integralności błony komórkowej i akrosomu stanowi istotny element badania nasienia, ponieważ struktury te warunkują zdolność plemnika do przeżycia w drogach rodnych samicy oraz do penetracji osłonki przejrzystej oocytu. Ich uszkodzenie może istotnie obniżać zdolności zapładniające, nawet gdy inne parametry jakości nasienia są prawidłowe (7). Barwienie błękitem trypanu umożliwia ocenę żywotności plemników, gdyż barwnik przenika wyłącznie do komórek z uszkodzoną błoną komórkową (martwych), podobnie jak w klasycznym barwieniu eozyną i nigrozyną (9). Natomiast zastosowanie barwnika Giemsy pozwala na weryfikację obecności akrosomu lub wykrycie uszkodzenia tej struktury, zarówno w żywych, jak i martwych plemnikach (ryc. 1). W nasieniu płodnych samców odsetek plemników wybarwionych zwykle nie przekracza 15% (6).

Barwienie powszechnie stosuje się w ocenie jakości nasienia kriokonserwowanego oraz w monitorowaniu zmian zachodzących w trakcie uzdatniania plemników w drogach rodnych suki (kapacytacji) (8). Barwienie TBG jest stosunkowo proste do wykonania, a jego niski koszt powoduje, że może stanowić użyteczne narzędzie w praktyce klinicznej.