Choroby skóry są jedną z najczęstszych przyczyn wizyt w gabinecie weterynaryjnym (1). W diagnostyce zaburzeń dermatologicznych kluczowe znaczenie mają wywiad oraz badanie kliniczne pacjenta. Biopsja skóry i badanie histopatologiczne są wskazane w sytuacji gdy nie jest możliwe uzyskanie ostatecznego rozpoznania za pomocą mniej inwazyjnych metod, takich jak badanie cytologiczne, zeskrobina skóry, badanie krwi albo posiew bakteriologiczny lub mykologiczny. Należy jednak podkreślić, że histopatologia skóry nie zawsze dostarcza jednoznacznej odpowiedzi i nie gwarantuje ostatecznej diagnozy.

Wartość badania histopatologicznego zależy od wielu czynników, w tym od swoistości (lub jej braku) obrazu mikroskopowego danej choroby, jakości i reprezentatywności pobranego materiału oraz ścisłej współpracy z patologiem. Uprzednie leczenie może znacząco zmienić obraz mikroskopowy zmian skórnych, między innymi charakter nacieku zapalnego. Z tego względu biopsję najlepiej wykonać przed rozpoczęciem jakiejkolwiek terapii, jeżeli pozwala na to stan kliniczny pacjenta, lub odstawić leki na odpowiednio długi czas przed zabiegiem. W przypadku leków immunosupresyjnych zaleca się zachowanie co najmniej 2-3 tygodni odstępu, ale przy długo działających, iniekcyjnych preparatach glikokortykosteroidowych nawet 6-8 tygodni (2). Należy jednak podkreślić, że są to wartości umowne, ponieważ nie przeprowadzono badań jednoznacznie określających, jak długi powinien być ten odstęp. Przed pobraniem bioptatu należy również wyleczyć ewentualne wtórne infekcje skóry, które mogą dodatkowo zmieniać obraz histopatologiczny.

Mimo że proces chorobowy często obejmuje rozległe obszary skóry, ilość tkanki, jaką możemy dostarczyć do badania histopatologicznego, jest ograniczona do kilku niewielkich wycinków. W związku z tym powinny one zawierać możliwie najwięcej informacji istotnych dla rozpoznania. W niniejszym artykule omówiono najczęstsze błędy związane z pobieraniem bioptatów skóry.

Niewłaściwe przygotowanie pola zabiegowego

Golenie skóry oraz energiczne mycie i dezynfekcja mogą prowadzić do mechanicznego usunięcia powierzchownych warstw naskórka, a tym samym do utraty istotnych informacji diagnostycznych. W niektórych jednostkach zmiany w obrębie warstwy rogowej mają zasadnicze znaczenie dla rozpoznania. Przykładowo rozległa parakeratoza jest charakterystyczna dla dermatozy cynkozależnej (3) (ryc. 1) oraz zespołu skórno-wątrobowego (4). W strupach mogą być obecne drobnoustroje lub komórki akantolityczne. Dlatego w przypadku skóry gęsto owłosionej przed pobraniem materiału za pomocą biopsji zaleca się jedynie delikatne przycięcie włosów nożyczkami do około kilku lub kilkunastu milimetrów ponad powierzchnią skóry. Wyjątek stanowią zmiany guzowate położone głęboko w skórze właściwej lub tkance podskórnej, gdzie dezynfekcja powierzchowna nie wpływa na jakość materiału (5).