Napadowe dyskinezy (ND) są heterogenną grupą zaburzeń ruchowych. Występują one u psów i kotów i charakteryzują się nawracającymi epizodami mimowolnych ruchów przy zachowanej świadomości. ND uważane są za zaburzenie funkcjonowania obwodu wzgórze–kora mózgowa–jądra podstawy. Ze względu na podobieństwo objawów klinicznych ND i padaczki, w szczególności jej postaci ogniskowej, ich różnicowanie bywa wyzwaniem klinicznym. W ostatnich latach rozpoznawalność tych zaburzeń znacząco wzrosła dzięki popularyzacji nagrań wideo wykonywanych przez opiekunów pacjentów oraz rozwojowi klasyfikacji ND u zwierząt. U wielu ras psów opisano dziedziczne postacie ND związane z konkretnymi mutacjami genetycznymi. U kotów podłoże dziedziczne podejrzewa się u rasy sfinks. W artykule omówiono aktualną klasyfikację, mechanizmy patofizjologiczne, obraz kliniczny, diagnostykę różnicową oraz możliwości leczenia ND u psów i kotów. Szczególną uwagę poświęcono predyspozycjom rasowym.

Wstęp

W neurologii weterynaryjnej jednym z większych wyzwań jest różnicowanie zaburzeń napadowych. Choć najczęstszym zaburzeniem napadowym u zwierząt domowych pozostaje padaczka, istnieją inne choroby mogące przejawiać się podobnie. Wykazano, że na podstawie filmów pacjentów zgodność pomiędzy lekarzami weterynarii w odróżnianiu napadów padaczkowych od innych zaburzeń napadowych jest jedynie dostateczna. W określaniu ich typu (drgawki uogólnione vs. ogniskowe) zgodność między obserwatorami jest umiarkowana, przy czym najwyższa zgodność występuje dla napadów uogólnionych pierwotnych, a najniższa dla napadów ogniskowych. Większe doświadczenie kliniczne ułatwia różnicowanie padaczki z innymi zaburzeniami neurologicznymi i bólowymi (1).

Mimo tych trudności, napadowa dyskineza (ND) jest coraz częściej rozpoznawaną chorobą w medycynie weterynaryjnej. Na zwiększoną rozpoznawalność ND wpłynęła właśnie większa dostępność nagrań wideo. W przeszłości ND najczęściej była błędnie diagnozowana jako ogniskowe napady padaczkowe. Działo się tak ze względu na liczne podobieństwa między tymi jednostkami chorobowymi. Do tych podobieństw można zaliczyć napadowy charakter, ruchy mimowolne, najczęściej zwiększone napięcie mięśniowe oraz brak pełnej utraty świadomości. Choć film z objawami nie jest metodą w pełni obiektywną, wraz z popularyzacją smartfonów możliwe stało się dokładniejsze różnicowanie epizodów napadowych na podstawie analizy wideo nagranych przez opiekunów. W dalszej diagnostyce pomocne są badania serologiczne i genetyczne, zaawansowane badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) oraz badanie elektroencefalograficzne (EEG).