Rosnąca oporność pasożytów na leki przeciwpasożytnicze stała się jednym z najpoważniejszych problemów współczesnej parazytologii weterynaryjnej. Zjawisko to stanowi obecnie realne zagrożenie dla zdrowia zwierząt oraz stabilności ekonomicznej produkcji zwierzęcej, szczególnie w systemach intensywnej hodowli. Pasożyty są również częstą przyczyną problemów zdrowotnych u psów i kotów, a część z nich ma znaczenie zoonotyczne.

Największe znaczenie praktyczne ma oporność na podstawowe grupy leków przeciwrobaczych: benzimidazole (na przykład fenbendazol), makrocykliczne laktony (na przykład iwermektyna, moksydektyna) oraz imidazotiazole (na przykład lewamizol) i tetrahydropirymidyny (na przykład pyrantel). Leki te przez dekady stanowiły fundament zwalczania nicieni u przeżuwaczy i koni (17).

U małych przeżuwaczy, takich jak owce i kozy, oporność na główne klasy antyhelmintyków jest szeroko rozpowszechniona, a w wielu regionach świata występują populacje nicieni wielolekoopornych. Zjawisko wielolekooporności (ang. multidrug resistance, MDR) dotyczy szczególnie ważnych nicieni przewodu pokarmowego, takich jak Haemonchus contortus, co może znacząco ograniczać możliwości zwalczania inwazji i zwiększać ryzyko strat produkcyjnych (6, 17). U koni szczególne znaczenie ma oporność małych słupkowców (Cyathostominae) na benzimidazole oraz narastająca oporność Parascaris spp. na makrocykliczne laktony (4, 22).

Problem oporności ma również znaczenie praktyczne w przypadku zwierząt towarzyszących. Nie każdy przypadek braku skuteczności leczenia powinien jednak być automatycznie interpretowany jako przejaw oporności pasożyta. W diagnostyce niepowodzenia terapii należy uwzględnić m.in. prawidłowość rozpoznania, zastosowaną dawkę leku, przestrzeganie zaleceń przez właściciela, możliwość wystąpienia zaburzeń wchłaniania preparatu oraz ponowne narażenie zwierzęcia na kontakt z pasożytami.

Współczesne podejście do zwalczania parazytoz powinno opierać się nie tylko na wyborze odpowiedniego leku, ale również na właściwej diagnostyce i ocenie ryzyka. Aktualne zalecenia ESCCAP podkreślają, że częstotliwość i sposób kontroli pasożytów u psów i kotów powinny być dostosowane do indywidualnego ryzyka, z uwzględnieniem m.in. wieku zwierzęcia, sposobu żywienia, dostępu do środowiska zewnętrznego, polowania, podróży oraz wcześniejszego narażenia na określone pasożyty.

Równolegle do problemu oporności parazytologia musi mierzyć się ze zmianami występowania chorób pasożytniczych. Ocieplenie klimatu wpływa na zasięg bytowania oraz sezonową aktywność przenosicieli pasożytów, takich jak kleszcze, komary i muchówki z...