Onkologia Psy

Raki rdzeniaste u psów – występowanie, charakterystyka kliniczna i leczenie

09/02/2026

Opisano też przypadek ektopowego raka rdzeniastego położonego w obrębie worka osierdziowego, przy podstawie serca, pomiędzy aortą wstępującą a żyłą główną dogłowową. Guz był związany ze ścianą prawego przedsionka i słabo odgraniczony od okolicznych tkanek. Jego obecność doprowadziła do wodosierdzia i tamponady serca (13). Innym nietypowym przypadkiem było stwierdzenie współistnienia rozsianego mięsaka histiocytarnego (guz pierwotny obecny w móżdżku, przerzuty m.in. w skórze, śledzionie, wątrobie) i raka rdzeniastego tarczycy, także z przerzutami (do płuc i okolicznych węzłów chłonnych) (16). Wśród 19 psów z rakiem rdzeniastym, w przypadku których określono stadium zaawansowania klinicznego nowotworu (według systemu TNM, 28), 10 zwierząt (52%), znajdowało się w II, sześć (32%) w III, a trzy (16%) w IV stadium choroby (5).

Leczenie

Najczęstszym sposobem leczenia wszystkich guzów tarczycy, niezależnie od tego, czy wywodzą się z komórek C, czy z tyreocytów, jest ich chirurgiczna resekcja. Dotyczy to zwłaszcza guzów jednostronnych, niezwiązanych z okolicznymi tkankami lub nieznacznie naciekających. W przypadkach nieoperacyjnych, które są rzadkie (7), stosuje się radioterapię, chemioterapię, leczenie jodem radioaktywnym I¹³¹ lub paliatywny zabieg chirurgiczny (3, 11, 22). Niestety w dostępnej literaturze weterynaryjnej nie ma prac, które analizowałyby skuteczność nieoperacyjnych metod leczenia raka rdzeniastego u psów. Zwykle opracowania analizujące te metody leczenia raków tarczycy i ich skuteczność albo w ogóle nie precyzują, z których komórek endokrynowych wywodzą się badane guzy tarczycy (24), albo nadmieniają, że w obrębie grupy badanej, oprócz raków pęcherzykowych, znajdują się też pojedyncze przypadki raka rdzeniastego, lecz analiza skuteczności leczenia przeprowadzana jest łącznie dla wszystkich przypadków (12).

Podobnie wygląda sytuacja z opracowaniami dotyczącymi skuteczności leczenia chirurgicznego raków tarczycy (19, 38). Istnieją jedynie pojedyncze prace obejmujące niewielką liczbę przypadków, które bardziej szczegółowo analizują skuteczność leczenia chirurgicznego psów z rakiem rdzeniastym. W jednej z nich porównywano możliwość leczenia chirurgicznego i jego efekty u psów z rakiem rdzeniastym (12/33 przypadki badane, co stanowi 36%) i z rakiem pęcherzykowym (21/33 przypadki, tj. 64%). Jej wyniki wskazują, że raki rdzeniaste były lepiej odgraniczone od okolicznych tkanek niż raki pęcherzykowe i większość z nich (10/12 badanych raków rdzeniastych, tj. 83%) nadawała się do leczenia operacyjnego. Jeżeli chodzi o raki pęcherzykowe objęte badaniem, do leczenia operacyjnego zakwalifikowano tylko 11/21 zwierząt (52%). Spośród 10 pacjentów z rakiem rdzeniastym poddanych operacji trzech przeżyło minimum rok po zabiegu. Dla porównania, w grupie psów z rakiem pęcherzykowym taki sam okres przeżycia osiągnęło pięć zwierząt (45%) poddanych tyreoidektomii i dwa psy (20%) niezakwalifikowane do takiego leczenia (7).

Podobnie wyniki drugiej z prac (5) wskazują, że w porównaniu z rakami pęcherzykowymi w przypadku raków rdzeniastych u psów istnieje mniejsze ryzyko występowania nacieków nowotworowych w okolicznych tkankach w momencie rozpoznania, widocznych zarówno na poziomie makroskopowym, jak i mikroskopowym. Potwierdzają to także wyniki innej pracy, gdzie również w żadnym z badanych przypadków (16 osobników) nie zaobserwowano makroskopowo obecności nacieków do okolicznych naczyń krwionośnych (32).

Po tyreoidektomii, którą wykonano u 16/20 (80%) pacjentów z rakiem rdzeniastym, u 42% zwierząt rozwinęły się przerzuty odległe, a u 21% przerzuty w pierwotnej okolicy (lokoregionalne). Dla porównania, jeżeli chodzi o raki pęcherzykowe, resekcji tarczycy dokonano u 28/50 zwierząt (56%), wśród których u 25% wystąpiły przerzuty odległe, a u 16% lokoregionalne. Po resekcji raka rdzeniastego mediana całkowitego czasu przeżycia wyniosła 42 miesiące (zakres 0,3-57 miesięcy), natomiast mediana bez objawów choroby – 15 miesięcy (zakres 0,3-45 miesięcy), mediana do rozwoju przerzutów odległych – 32 miesiące (zakres 2-42 miesiące), a mediana do rozwoju przerzutów lokoregionalnych – powyżej 42 miesięcy (zakres 0,5-42 miesiące). Co ciekawe, uzyskane czasy przeżycia były porównywalne z tymi określonymi dla psów z rakami pęcherzykowymi (5).

Czynniki rokownicze

W dostępnej literaturze istnieje tylko jedna praca (5), która badała czynniki prognostyczne u psów z rakami pęcherzykowymi i rdzeniastymi tarczycy. Z uwagi jednak na fakt, że nie stwierdzono różnic statystycznych pomiędzy ocenianymi wskaźnikami przeżycia (całkowity czas przeżycia, czas wolny od choroby oraz czas do rozwoju przerzutów odległych i lokoregionalnych) u psów z rakami wywodzącymi się z tyreocytów i z komórek C, oceny wszystkich zmiennych dokonano łącznie. Uzyskane wyniki wskazują, że średnica i objętość guza w momencie rozpoznania nowotworu, a także stopień jego przytwierdzenia do podłoża były związane z większym prawdopodobieństwem obecności nacieków miejscowych, a wielkość i średnica guza oraz obecność guzów obustronnych z występowaniem przerzutów odległych w czasie rozpoznania.

Czynnikiem o negatywnym znaczeniu rokowniczym dla czasu przeżycia bez objawów choroby okazała się obecność nacieków nowotworowych w naczyniach krwionośnych, widocznych zarówno makroskopowo (zatory nowotworowe w naczyniach szyjnych), jak i mikroskopowo (naciekanie ścian naczyń, komórki nowotworowe w świetle naczyń otaczających guz). Ponadto stwierdzono, że każdy miesiąc opóźnienia w postawieniu diagnozy zwiększał ryzyko rozwoju przerzutów odległych i lokoregionalnych o 14% (5).

W innej pracy, porównującej raki pęcherzykowe i raki rdzeniaste, stwierdzono, że te ostatnie cechuje mniej złośliwe zachowanie biologiczne i wyższe szanse na całkowitą resekcję chirurgiczną guza w porównaniu z rakami pęcherzykowymi (7). W świetle wyników wcześniej cytowanej pracy (5) wydaje się jednak, że czas przeżycia po resekcji guza tarczycy, a także częstość występowania przerzutów odległych w momencie rozpoznania są porównywalne przy obu typach raków tarczycy.

Podsumowanie

Raki rdzeniaste to złośliwe nowotwory wywodzące się z komórek C. Stanowią one niewielki odsetek nowotworów tarczycy u psów. Mogą występować samodzielnie lub wraz z nowotworami innych gruczołów endokrynowych, w postaci zespołu gruczolakowatości mnogiej. Niestety, pomimo że raki rdzeniaste u psów opisano wiele lat temu, wiedza dotycząca epidemiologii tego nowotworu, jego zachowania biologicznego, objawów klinicznych, metod leczenia oraz czynników rokowniczych jest niepełna i pochodzi głównie z prac będących opisami pojedynczych przypadków klinicznych. Tylko nieliczne prace obejmują większą liczbę psów z rakiem rdzeniastym, ale i tu liczebność grup badanych jest niewielka. Stąd potrzebne są dalsze badania koncentrujące się wyłącznie na raku rdzeniastym, obejmujące znacznie większe grupy psów. Pozwoli to uzupełnić wiedzę dotyczącą tego nowotworu tarczycy, a w przyszłości umożliwi zapewnienie jak najlepszej opieki lekarsko-weterynaryjnej psom z rakiem rdzeniastym.

Ryc. 1 – Ivan Murauyou/gettyimages.com, ryc. 2 – Arvydas Lakacauskas/gettyimages.com

SUMMARY

Canine medullary carcinoma – incidence, clinical characteristics and treatment

Medullary carcinoma is a malignant tumor originating from C cells of the thyroid gland. It occurs solely or together with malignancies of other endocrine organs in the form of multiple endocrine neoplasia. Medullary carcinomas represent a small percentage of both canine tumors overall and all thyroid neoplasms. This review focuses on the current state of knowledge on the canine medullary carcinoma in terms of epidemiology, signs and symptoms, treatment, and prognosis. It should be noted that there is a lack of large studies on canine medullary carcinomas in the available literature. Most information about this tumor comes from case reports.

Key words: clinical characteristics, dog, medullary carcinoma, thyroid gland, treatment

PIŚMIENNICTWO

1. Aiello S.E., Moses M.A.: Endocrine system. Neuroendocrine tissue tumors. W: The Merck Veterinary Manual, Merck & Co. Inc., NJ, wyd. 11, 2016, 576-578.

2. Arias E.A., Castillo V.A., Trigo R.H., Caneda Aristarain M.E.: Multiple endocrine neoplasia similar to human subtype 2A in a dog: Medullary thyroid carcinoma, bilateral pheochromocytoma and parathyroid adenoma. Open Vet. J., 2016, 6, 165-171.

3. Athey J.M., Vieson M.D., Bailey K., Rudmann D., Baumgartner W.A., Selting K.A.: Canine thyroid carcinomas: A review with emphasis on comparing the compact subtype of follicular thyroid carcinomas and medullary thyroid carcinomas. Vet. Pathol., 2024, 61, 7-19.

4. Black H.E., Capen C.C., Young D.M.: Ultimobranchial thyroid neoplasms in bulls. A syndrome resembling medullary thyroid carcinoma in man. Cancer, 1973, 32, 865-878.

5. Campos M., Ducatelle R., Rutteman G., Kooistra H.S., Duchateau L., de Rooster H., Peremans K., Daminet S.: Clinical, pathologic, and immunohistochemical prognostic factors in dogs with thyroid carcinoma. J. Vet. Intern. Med., 2014, 28, 1805-1813.

6. Capen C.C., Black H.E.: Animal model of human disease. Medullary thyroid carcinoma, multiple endocrine neoplasia, Sipple’s syndrome. Animal model: ultimobranchial thyroid neoplasm in the bull. Am. J. Pathol., 1974, 74, 377-380.

7. Carver J.R., Kapatkin A., Patnaik A.K.: A comparison of medullary thyroid carcinoma and thyroid adenocarcinoma in dogs: a retrospective study of 38 cases. Vet. Surg., 1995, 24, 315-319.

8. Cervone M., Blondel M., Moissonnier P., Chabanne L.: Multiple endocrine neoplasia type 2-like syndrome in a crossbred dog. Vet. Rec. Case Rep., 2021, 9, e61.

9. DeCock H.E., MacLachlan N.J.: Simultaneous occurrence of multiple neoplasms and hyperplasias in the adrenal and thyroid gland of the horse resembling multiple endocrine neoplasia syndrome: case report and retrospective identification of additional cases. Vet. Pathol., 1999, 36, 633-636.

10. Duval D., Das S., Schlemmer S., Idate R., Lee B.I., Regan D., Thamm D., Lana S.: Molecular characterization of canine follicular and medullary thyroid carcinomas. Eur. J. Cancer, 2022, 174 (Supl.), S95.

11. Enache D., Ferro L., Morello E.M., Massari F., Romanelli G., Nicoli S., Guazzetti S., Porporato F., Zini E.: Thyroidectomy in dogs with thyroid tumors: Survival analysis in 144 cases (1994-2018). J. Vet. Intern. Med., 2023, 37, 635-647.

12. Fineman L.S., Hamilton T.A., de Gortari A., Bonney P.: Cisplatin chemotherapy for treatment of thyroid carcinoma in dogs: 13 cases. J. Am. Anim. Hosp. Assoc., 1998, 34, 109-112.

13. Hamilton-Elliott J., Finotello R., Murgia D., Blundell R., Dukes-McEwan J.: Ectopic medullary (C cell) thyroid carcinoma in a dog with pericardial effusion. Vet. Rec. Case Rep., 2018, 6, e000729.

14. Harmelin A., Nyska A., Aroch I., Yakobson B., Stern S., Orgad U., Waner T.: Canine medullary thyroid carcinoma with unusual distant metastases. J. Vet. Diagn. Invest., 1993, 5, 284-288.

15. Hyun H.J., Jung S.K., Kim J.H.: Medullary thyroid carcinoma in a Maltese dog. J. Vet. Clin., 2014, 31, 435-438.

16. Kang B.T., An D., Kim H.W., Jin Y., Son Y.D., Jung D.I., Kang J.H., Yang M.P., Sur J.H., Lee S.R.: Primary brain involvement of disseminated histiocytic sarcoma in a rottweiler dog – histopathology, 18F-fluorodeoxyglucose positron emission tomography and 7 T-magnetic resonance imaging findings: a case report. Vet. Med-Czech, 2017, 62, 604-613.

17. Krysiak R., Marek B., Okopień B.: Rak rdzeniasty tarczycy – aktualny stan wiedzy. Endokrynol. Pol., 2008, 59, 446-455.

18. Kuwamura M., Shirota A., Yamate J., Kotani T., Ohashi F., Sakuma S.: C-cell adenoma containing variously sized thyroid follicles in a horse. J. Vet. Med. Sci., 1998, 60, 387-389.

19. Latifi M., Skinner O.T., Spoldi E., Ackerman L., Souza C.H.M., Yoon J., Vinayak A., Tuohy J.L., Wallace M.L., Dornbusch J.A., Selmic L.E., Menard J., Sumner J.P., Schrock K.C., Wustefeld-Janssens B.G., Matz B.M., Daniel T.E., Mickelson M.A.: Outcome and postoperative complications in 73 dogs with thyroid carcinoma with gross vascular invasion managed with thyroidectomy. Vet. Comp. Oncol., 2021, 19, 685-696.

20. Leav I., Schiller A.L., Rijnberk A., Legg M.A., der Kinderen P.J.: Adenomas and carcinomas of the canine and feline thyroid. Am. J. Pathol., 1976, 83, 61-122.

21. Lee J.J., Larsson C., Lui W.O., Höög A., vonEuler H.: A dog pedigree with familial medullary thyroid cancer. Int. J. Oncol., 2006, 29, 1173-1182.

22. Liptak J.M.: Canine thyroid carcinoma. Clin. Tech. Small Anim. Pract., 2007, 22, 75-81.

23. LiVolsi V.A.: C cell hyperplasia/neoplasia. J. Clin. Endocrinol. Metab., 1997, 82, 39-41.

24. London C., Mathie T., Stingle N., Clifford C., Haney S., Klein M.K., Beaver L., Vickery K., Vail D.M., Hershey B., Ettinger S., Vaughan A., Alvarez F., Hillman L., Kiselow M., Thamm D., Higginbotham M.L., Gauthier M., Krick E., Phillips B., Ladue T., Jones P., Bryan J., Gill V., Novasad A., Fulton L., Carreras J., McNeill C., Henry C., Gillings S.: Preliminary evidence for biologic activity of toceranib phosphate (Palladia®) in solid tumours. Vet. Comp. Oncol., 2012, 10, 194-205.

25. Long G.G., Clemmons R.M., Heath H. 3rd.: Metastatic canine medullary thyroid carcinoma: a case report. Vet. Pathol., 1980, 17, 332-330.

26. Maistra A., Kumar V.: Układ dokrewny. W: Robbins Patologia, red. W. Kumar, R.S. Cotran, S.L. Robbins, Wyd. Medyczne Urban & Partner, Wrocław, wyd. 1 polskie pod red. W.T. Olszewskiego, 2005, 823-862.

27. Newman S.J., Yanez R.A., Kiupel M.: Mixed medullary and follicular cell thyroid carcinoma in a dog. J. Vet. Diagn. Invest., 2022, 34, 960-963.

28. Owen L.N.: TNM classification of tumours in animals. Geneva: World Health Organization, 1980, 51-52.

29. Oyamada T., Ueki H., Kowatari H., Chun-Ho P., Katayama Y., Oikawa M., Yoshikawa H.: Immunohistochemical characterization of parafollicular cell adenoma, medullary carcinoma and follicular adenocarcinoma in thyroid of horses. J. Equine Sci., 2005, 16, 11-17.

30. Pasquali D., DiMatteo F.M., Renzullo A., Accardo G., Esposito D., Barbato F., Colantuoni V., Circelli L., Conzo G.: Multiple endocrine neoplasia, the old and the new: a mini review. G. Chir., 2012, 33, 370-373.

31. Patnaik A.K., Lieberman P.H., Erlandson R.A., Acevedo W.M., Liu S.K.: Canine medullary carcinoma of the thyroid. Vet. Pathol., 1978, 15, 590-599.

32. Patnaik A.K., Lieberman P.H.: Gross, histologic, cytochemical, and immunocytochemical study of medullary thyroid carcinoma in sixteen dogs. Vet. Pathol., 1991, 28, 223-233.

33. Peterson M.E., Randolph J.F., Zaki F.A., Heath H. 3rd.: Multiple endocrine neoplasia in a dog. J. Am. Vet. Med. Assoc., 1982, 180, 1476-1478.

34. Piñeyro P., Vieson M.D., Ramos-Vara J.A., Moon-Larson M., Saunders G.: Histopathological and immunohistochemical findings of primary and metastatic medullary thyroid carcinoma in a young dog. J. Vet. Sci., 2014, 15, 449-453.

35. Ramos-Vara J.A., Frank C.B., DuSold D., Miller M.A.: Immunohistochemical detection of Pax8 and napsin A in canine thyroid tumours: comparison with thyroglobulin, calcitonin and thyroid transcription factor 1. J. Comp. Pathol., 2016, 155, 286-298.

36. Renzi A., Sabattini S., D’Annunzio G., Zaccone R., Perfetti S., Okonji S., Marconato L.: Multiorgan metastases with massive bone involvement of a medullary thyroid carcinoma in a dog. Vet. Clin. Pathol., 2023, 52, 341-345.

37. Seimiya Y.M., Takahashi M., Furukawa T., Mizutani K., Kimura K., Haritani M.: An aged bull with concurrent thyroid C cell carcinoma, adrenal pheochromocytoma and pituitary chromophobe adenoma. J. Vet. Med. Sci., 2009, 71, 225-228.

38. Skinner O.T., Souza C.H.M., Kim D.Y.: Metastasis to ipsilateral medial retropharyngeal and deep cervical lymph nodes in 22 dogs with thyroid carcinoma. Vet. Surg., 2021, 50, 150-157.

39. Sokołowska J.: Charakterystyka komórek C tarczycy u psów – co warto wiedzieć? Mag. Wet., 2025, 34, 22-27.

40. Sponenberg D.P., McEntee K.: Pheochromocytomas and ultimobranchial (C-cell) neoplasms in the bull: evidence of autosomal dominant inheritance in the Guernsey breed. Vet. Pathol., 1983, 20, 396-400.

41. Worley D.R.: Canine thyroid neoplasia. W: Small animal soft tissue surgery, red. E. Monnet, John Wiley & Sons, Inc., NY, wyd. 2, 2023, 779-784.

42. Wucherer K.L., Wilke V.: Thyroid cancer in dogs: an update based on 638 cases (1995-2005). J. Am. Anim. Hosp. Assoc., 2010, 46, 249-254.