Małe zwierzęta: diagnostyka laboratoryjna

Białka ostrej fazy jako markery stanu zapalnego i ich wykorzystanie w praktyce klinicznej

dr hab. prof. UP Łukasz Adaszek1

lek. wet. Paweł Łyp1

dr hab. Roman Dąbrowski2

prof. dr hab. Stanisław Winiarczyk1

1 Katedra Epizootiologii i Klinika Chorób Zakaźnych, Wydział Medycyny Weterynaryjnej UP, Lublin

2 Katedra i Klinika Rozrodu Zwierząt, Wydział Medycyny Weterynaryjnej UP, Lublin

Białka ostrej fazy (BOF) zidentyfikowano po raz pierwszy na początku dwudziestego wieku jako czynniki pojawiające się w surowicy w przebiegu chorób zakaźnych. Stanowią one integralną część ostrej fazy zapalenia, są wartościowymi biomarkerami, a wzrost ich stężenia w surowicy towarzyszy stanom zapalnym, zakażeniom, nowotworom, stanom stresowym oraz obrażeniom pourazowym. Białka ostrej fazy stwierdzane są u wszystkich kręgowców – od ryb po ssaki.

 

SUMMARY

Acute phase proteins as inflammatory markers and their use in clinical practice

Acute phase proteins (APP) are an integral part of the acute phase response, are valuable biomarkers, and their elevated serum levels accompany inflammation, infection, cancer, stress and injury. They are used to monitor the course of the disease and determine treatment effectiveness and as a predictor of pathology in humans and animals. This article presents the clinical usefulness of acute phase proteins in veterinary medicine. Continuing research on APP will certainly streamline animal health monitoring and, in many cases, will allow for developing more effective treatments.

Key words: acute phase proteins, animals, biomarker, inflammation


BOF syntetyzowane są głównie przez wątrobę, a ich stężenie we krwi zmienia się w przebiegu ostrej fazy zapalenia. Komórki nacieku zapalnego (głównie neutrofile i makrofagi) uwalniają mediatory, w tym interleukiny IL-1, IL-6, IL-8 i czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), co prowadzi do wzrostu syntezy pewnych białek oraz spadku produkcji innych. W związku z tym BOF dzieli się na dodatnie i ujemne. Dodatnie białka ostrej fazy to te, których stężenie w ostrej fazie wzrasta. Należą do nich: białko C-reaktywne (CRP), haptoglobina, ceruloplazmizna, plazminogen, prokalcytonina i inne. Natomiast ujemne białka skupiają pozostałe BOF, których stężenie w ostrej fazie zapalenia spada (albuminy, transferryna, antytrombina). Klasa i stężenia białek ostrej fazy w surowicy różnią się w zależności od gatunku zwierzęcia. Stanowią one część układu wrodzonej, nieswoistej odporności, którego funkcją jest przywracanie homeostazy organizmu oraz pobudzanie procesów gojenia się tkanek (5-7, 17, 25). Głównym zadaniem BOF jest hamowanie proteinaz, regulacja procesów krzepnięcia, wiązanie i neutralizacja zarazków oraz transport metabolitów.

Produkcja białek ostrej fazy

Czynnikami stymulującymi wzrost stężenia BOF w tkankach objętych uszkodzeniem są makrofagi tkankowe, monocyty krwi i komórki dendrytyczne. Pewna rola w tym względzie przypada także czynnikom zakaźnym, które wniknęły w obszar uszkodzenia, oraz elem...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przydatność kliniczna białek ostrej fazy

Czynnikami stymulującymi produkcję białek ostrej fazy są zakażenia, procesy nowotworowe, procesy zapalne, reakcje immunologiczne oraz stresory (tab. II). Stężenie białek ostrej [...]

Przydatność białek ostrej fazy w medycynie weterynaryjnej małych zwierząt

Należy zdać sobie sprawę, że różne białka ostrej fazy cechuje różna przydatność w monitorowaniu stanów zapalnych u zwierząt w zależności od ich gatunku. W tab. [...]

Podsumowanie

W niniejszym artykule przedstawiono informacje dotyczące przydatności białek ostrej fazy w medycynie weterynaryjnej. Zaprezentowano przykładowe wykorzystanie tych markerów w rozpoznawaniu różnych chorób u zwierząt, w monitorowaniu [...]