Sytuacje, gdy w gabinecie weterynaryjnym pojawiają się świeżo upieczeni właściciele szczenięcia poniżej 8. tygodnia lub kocięcia poniżej 12. tygodnia życia, są niestety bardzo powszechne. Lekarz zostaje wtedy postawiony przed faktem dokonanym. Nie może przecież zalecić oddania młodego zwierzęcia do miotu i zabrania go, kiedy osiągnie odpowiedni wiek. Warto jednak wiedzieć, że zbyt wczesna separacja od matki i miotu nie jest obojętna dla młodego organizmu i może mieć poważne konsekwencje w przyszłości.

Konsekwencje behawioralne i zdrowotne zbyt wczesnego oddzielenia od matki i rodzeństwa zostały szeroko opisane u różnych gatunków zwierząt domowych oraz trzymanych w niewoli. Wykazano, że zbyt wczesne odsadzenie powoduje zmiany w takich układach jak oś podwzgórze–przysadka–nadnercza, oś podwzgórze–przysadka–tarczyca, oś podwzgórze–przysadka–gonady, układ oksytocynergiczny, układ serotoninergiczny i układ dopaminergiczny. Odpowiadają one za modulację zachowań, w tym reakcję na stres, zachowania społeczne i seksualne, a także uczenie się i pamięć (7). U myszy oddzielonych od matki w zbyt młodym wieku zaobserwowano więcej przypadków agresji i lękliwości niż w grupie kontrolnej (6).

W gabinetach weterynaryjnych nagminnie zdarzają się sytuacje, kiedy przychodzą właściciele z nowym członkiem rodziny w zbyt młodym wieku. U szczeniąt jest to zwykle wiek sześciu tygodni, chociaż zdarza się i pięć. Natomiast w przypadku kociąt czasem trudno znaleźć przypadek adopcji po 8. tygodniu życia. Aby zrozumieć, jakimi konsekwencjami, zarówno behawioralnymi, jak i zdrowotnymi, grozi zbyt wczesne odsadzenie, trzeba najpierw zapoznać się z etapami rozwoju zachowań szczeniąt i kociąt, tzw. ontogenezą behawioru.

Etapy rozwoju zachowań szczeniąt zostały opisane po raz pierwszy w 1965 roku przez amerykańskich biologów J.P. Scotta i J.L. Fullera. Zaobserwowali oni, że środowisko może wpłynąć na ich przyszłe zachowanie jeszcze w łonie matki. Stres u suki w ciąży ma wpływ na lękliwość i agresję u szczeniąt w przyszłości. Natomiast jeżeli jest ona często głaskana w trakcie ciąży, to potomstwo też będzie bardziej chętne do kontaktu dotykowego (2, 10, 11, 15).

Faza noworodkowa trwa do 2. tygodnia życia. W tym czasie szczenięta są całkowicie zależne od matki, która je karmi, chroni i pomaga się wypróżniać. Potomstwo lgnie do jej zapachu i ciepła, a ich brak jest sygnalizowany przez tzw. alarm call – dźwięk wydawany przez młode wszystkich ssaków, mający pomóc matce w ich znalezieniu (2, 10, 11, 15).