Niedokrwistość stanu zapalnego, nazywana wcześniej również niedokrwistością chorób przewlekłych, jest jedną z najczęstszych niedokrwistości rozpoznawanych u człowieka. Plasuje się na drugiej pozycji zaraz za niedokrwistością spowodowaną niedoborem żelaza. Oba typy niedokrwistości często również ze sobą współwystępują, zwłaszcza w krajach rozwijających się, gdzie powszechne są zarówno niedożywienie, jak i zakażenia (1, 2). Według Weiss i wsp. (3) niedokrwistość stanu zapalnego, samodzielnie lub współistniejąc z innym typem niedokrwistości, może stanowić nawet do 40% wszystkich niedokrwistości u ludzi na świecie, co w liczbach bezwzględnych przekłada się na ponad miliard osób.

Jak podaje Fry (4), również w weterynarii niedokrwistość stanu zapalnego stwierdzana jest powszechnie. Przykładowo Parachini-Winter i wsp. (5) w badaniach przeprowadzonych na stosunkowo niewielkiej grupie psów stwierdzili występowanie niedokrwistości u 53% psów z chłoniakiem oraz u 22% psów z nieswoistym zapaleniem jelit. Z kolei Chervier i wsp. (6) w badaniach 456 psów z niedokrwistością niewynikającą z utraty krwi, definiowaną jako obniżenie hematokrytu poniżej 37%, wykryli, że 33,1% psów miało niedokrwistość związaną z rozwojem raka, natomiast u 28,5% psów występowała niedokrwistość chorób przewlekłych. W przypadku kotów z kolei, jak podają Ottenjann i wsp. (7), wśród 100 zwierząt z niedokrwistością niedokrwistość stanu zapalnego stwierdzono u 29 osobników. Choć wiadomo, że u zwierząt problem również jest powszechny, opublikowane dane epidemiologiczne są nadal szczątkowe i ograniczają się do pojedynczych publikacji (4).

Omawiany typ niedokrwistości rozwija się w związku z uogólnionym stanem zapalnym i charakteryzuje się obniżoną produkcją krwinek czerwonych oraz skróconym średnim czasem życia erytrocytów. Zaburzenie to może przypominać niedokrwistość spowodowaną niedoborem żelaza. W przypadku niedokrwistości stanu zapalnego niedobór żelaza jednak nie występuje, natomiast ograniczona jest jego dostępność (2).

Omawianą niedokrwistość można określić jako zaburzenie hematologiczne o podłożu immunologicznym i endokrynologicznym, gdyż główną rolę w jej rozwoju odgrywają cytokiny prozapalne, takie jak IL-6, IL-1β, TNF-α i IFN-γ, oraz zmiany w wydzielaniu hormonów, takich jak hepcydyna, erytropoetyna i erytroferron. Zmiany te występują w przebiegu zakażeń, chorób nowotworowych lub autoimmunologicznych prowadzących do aktywacji układu immunologicznego przez antygeny patogenów, komórek nowotworowych bądź przez antygeny autogeniczne w przypadku chorób autoimmunologicznych (8). Jak podają Weiss i wsp. (3), do listy chorób powodujących niedokrwistość stanu zapalnego u ludzi należy dołączyć również takie choroby jak przewlekła choroba nerek, niewydolność serca, przewlekła choroba płuc oraz otyłość.