Bezdech – tymczasowe zatrzymanie oddechu, to sytuacja krytyczna podczas znieczulenia ogólnego. Nawet krótkie okresy bezdechu mogą prowadzić do hipoksemii, hiperkapnii i zagrażają życiu, jeżeli nie zostaną szybko rozpoznane i leczone. U psów i kotów zaburzenia oddychania związane ze znieczuleniem (w tym bezdech) są istotną przyczyną śmiertelności okołooperacyjnej (2). Pacjent w stanie bezdechu jest dodatkowo przyczyną wysokiego stresu dla personelu weterynaryjnego, dlatego warto wiedzieć, jak sobie z bezdechem radzić.

Definicja bezdechu

Bezdech jest definiowany jako całkowite ustanie spontanicznego oddychania przez 30 sekund lub dłużej (4, 12). Podczas znieczulenia bezdech może być „centralny” (wywołany stłumieniem ośrodka oddechowego, bez ruchu mięśni oddechowych, na przykład przy przedawkowaniu opioidów) lub obturacyjny (z powodu zablokowania dróg oddechowych pomimo wysiłku oddechowego, na przykład skurcz krtani u kota, zapadnięcie tchawicy) (12). Leki znieczulające zwykle podwyższają próg mózgowy dla CO₂, więc epizod bezdechu może trwać, dopóki stężenie tętnicze CO₂ nie wzrośnie do ilości wystarczającej do stymulacji oddychania. Z tego powodu w głębokim znieczuleniu z wysokim stężeniem tlenu w podawanym powietrzu zwierzę w stanie bezdechu może nie wznowić spontanicznego oddychania przez 2-3 minuty (12). Co ważne, natlenienie może gwałtownie spaść, zanim powróci spontaniczne oddychanie, stąd bezdech jest stanem nagłym, który anestezjolodzy muszą szybko wykryć i skorygować.

Częstotliwość występowania bezdechu

Przejściowy bezdech podczas indukcji znieczulenia u zdrowych psów lub kotów jest dość powszechny. Na przykład przy indukcji bez premedykacji u około 87% psów i 62% kotów obserwuje się krótkotrwały bezdech (22). W przypadku indukcji po typowej premedykacji bezdech wciąż występuje u około 60-75% psów (4, 5). Ryzyko jest w dużym stopniu zależne od dawki leku i szybkości wstrzyknięcia – szybkie bolusy prawie zawsze powodują bezdech u niemal 100% pacjentów. Natomiast powolne wstrzyknięcie może zmniejszyć częstotliwość bezdechu do około 25% (15). W przypadku kotów po prawidłowo wykonanej premedykacji tylko u około 3% zwierząt występuje bezdech (6).

Pacjenci wysokiego ryzyka – na przykład psy/koty krótkoczaszkowe lub pacjenci z chorobami układu oddechowego – powinni być poddani preoksygenacji, szybko zaintubowani, a personel powinien być gotowy do wspomagania wentylacji (6, 9, 10).

W okresie rekonwalescencji (po ekstubacji) u zdrowych psów bardzo rzadko występuje przedłużony bezdech (10). Jest to natomiast okres szczególnie niebezpieczny dla ras krótkoczaszkowych i pacjentów z chorobami układu oddechowego, ze względu na zwię...