Jedną z podstaw badania klinicznego pacjenta jest osłuchiwanie serca. W przypadku gdy lekarz badający słyszy niemiarowy rytm serca, wskazane jest przeprowadzenie spoczynkowego badania elektrokardiograficznego (EKG). Przy stwierdzeniu jakichkolwiek zaburzeń rytmu pierwszym kierunkiem diagnostycznym są choroby serca, które mogą być odpowiedzialne za wystąpienie takich zmian.

Nie wszystkie arytmie wynikają jednak bezpośrednio z organicznej choroby serca. Ich podłożem mogą być inne czynniki, głównie wpływ układu nerwowego, zaburzeń hormonalnych, metabolicznych oraz równowagi elektrolitowej organizmu (1, 2). Ponadto leki znieczulające i sympatykomimetyczne również mogą wywoływać niemiarowości (3-5). Nie wszystkie zaburzenia rytmu stanowią jednak zagrożenie dla życia, wiele z nich nie daje nawet objawów klinicznych. Pamiętając o powyższych aspektach, aby ustalić etiologię zaburzeń rytmu, należy również przeprowadzić wywiad dotyczący ewentualnych innych chorób u pacjenta oraz dodatkowe badania, na przykład krwi lub ultrasonograficzne, mogące ustalić występowanie innych zaburzeń.

Zwiększone pobudzenie nerwu błędnego

U psów zwiększone napięcie nerwu błędnego znacząco wpływa na rytm serca. Stan ten zazwyczaj powoduje wolniejszy rytm z powodu wydłużenia odstępów R-R. Nerw błędny pełni ważną rolę w regulacji zmienności rytmu serca, prowadząc na przykład do oddechowej arytmii zatokowej, gdzie częstość rytmu zmienia się cyklicznie wraz z oddechem (5). Jest to fizjologiczna arytmia, którą można rozpoznać już przy osłuchiwaniu z równoczesną obserwacją ruchów oddechowych psa. U podstaw tej zmienności leżą również inne mechanizmy, między innymi takie jak stopień wypełnienia płuc, aktywacja ośrodków w rdzeniu przedłużonym czy odruchy z baro- i chemoreceptorów (5-7). Arytmia oddechowa jest często wyraźna u psów ras brachycefalicznych, szczególnie przy utrudnionym, głębokim oddychaniu. Przewlekłe choroby układu oddechowego mogą znacznie nasilać zatokową arytmię oddechową oraz przyczyniać się do występowania bradykardii (1).

Zaburzenia elektrolitowe

Trzema głównymi elektrolitami, które wpływają na powstawanie i rozprzestrzenianie się impulsów elektrycznych w sercu, są potas, wapń i magnez. Kanały jonowe są zależne od stężeń wewnątrz- i zewnątrzkomórkowych określonych jonów, trudno jest więc p...