Antybiotyki stanowią istotny element leczenia chorób przewodu pokarmowego u psów, ich rutynowe stosowanie w ostatnich latach budzi jednak coraz więcej kontrowersji. Główne obawy dotyczą ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zaburzenia w składzie i funkcji mikrobioty jelitowej oraz narastająca oporność drobnoustrojów na środki przeciwdrobnoustrojowe (1). Często są one wprowadzane zbyt wcześnie, a wybierane substancje czynne wykazują zbyt szeroki zakres działania, co może prowadzić do dalszych zaburzeń mikrobiologicznej homeo­stazy przewodu pokarmowego (2-4).

W świetle aktualnych doniesień naukowych coraz większy nacisk kładzie się na ocenę zasadności stosowania antybiotyków w leczeniu chorób przewodu pokarmowego oraz poszukiwanie alternatywnych metod, które mogłyby wspierać proces zdrowienia bez ryzyka wywoływania zaburzeń równowagi mikrobiologicznej (dysbiozy). Co więcej, w niektórych przypadkach antybiotykoterapia może wręcz opóźniać proces regeneracji błony śluzowej jelit (5).

Metronidazol to lek bakteriobójczy należący do grupy pochodnych nitroimidazolu, który przenika do komórki drobnoustroju w postaci nieaktywnej (proleku), gdzie w warunkach beztlenowych ulega redukcji do wysoko reaktywnych, cytotoksycznych metabolitów. Powstałe cząsteczki indukują pęknięcia nici DNA patogenu, prowadząc do zaburzenia jego replikacji oraz wtórnego zahamowania procesów transkrypcji i syntezy białek, co w konsekwencji skutkuje śmiercią komórki (6). Selektywność działania metronidazolu wynika z jego powinowactwa do mikroorganizmów mikroaerofilnych i beztlenowych (7, 8). Znajduje zastosowanie w leczeniu zakażeń wywoływanych przez bakterie beztlenowe z rodzajów Bacteroides, Fusobacterium, Clostridium oraz Helicobacter pylori (9, 10). Lek wykazuje również wysoką aktywność przeciw pierwotniakom, takim jak Trichomonas vaginalis, Entamoeba histolytica czy Giardia duodenalis (11).

W przeszłości metronidazol był stosowany w produkcji zwierzęcej jako dodatek paszowy, mający na celu poprawę wykorzystania paszy oraz stymulację wzrostu, szczególnie u drobiu i trzody chlewnej (12). Poza działaniem przeciwdrobnoustrojowym, metronidazol wykazuje również właściwości przeciwzapalne (13). Zdolności te mogą mieć zastosowanie w leczeniu przewlekłych chorób przewodu pokarmowego poprzez modulowanie odpowiedzi immunologicznej oraz neutralizację wolnych rodników. Metronidazol może wpływać na adhezję leukocytów do komórek śródbłonka, na skład populacji komórek układu odpornościowego, a także na proliferację i funkcjonowanie limfocytów T oraz profil wydzielanych cytokin (14). Istnieją również przesłanki, że metronidazol wpływa na integralność bariery jelitowej. Wyniki badań są jednak niejednoznaczne. Niektóre badania sugerują, że lek zwiększa grubość gastroprotekcyjnej warstwy śluzu (15), podczas gdy inne wskazują na jego negatywny wpływ na wydzielanie śluzu oraz pogorszenie właściwości ochronnych błony śluzowej (16).