Wątroba i nerki są narządami ściśle powiązanymi metabolicznie, hemodynamicznie i immunologicznie. Przewlekłe zapalenie wątroby u psów może prowadzić nie tylko do uszkodzeń miąższu wątrobowego, włóknienia i marskości, lecz także do wtórnych zaburzeń czynności nerek, określanych jako dysfunkcja osi wątrobowo-nerkowej (hepato-renal axis dysfunction) lub zespół wątrobowo-nerkowy. Jego patogeneza obejmuje zmiany hemodynamiczne skutkujące spadkiem filtracji, toksyczne działanie produktów przemiany materii (amoniaku, kwasów żółciowych, endotoksyn bakteryjnych), uszkadzające działanie kompleksów immunologicznych prowadzące do wtórnych glomerulopatii oraz stres oksydacyjny i w rezultacie przewlekły stan zapalny.

Wątroba pełni m.in. takie funkcje jak przemiana węglowodanów, tłuszczów oraz białek, a także detoksykacja szkodliwych substancji, w tym leków. Choroby wątroby mogą prowadzić zarówno do odwracalnych, jak i nieodwracalnych uszkodzeń hepatocytów oraz zwłóknienia całego narządu i w konsekwencji do marskości (1).

Wątroba i nerki są ze sobą ściśle połączone metabolicznie, hemodynamicznie i immunologicznie. U psów bardzo często obserwuje się współwystępowanie przewlekłej choroby wątroby i przewlekłej choroby nerek – niezależnie od wieku czy rasy.

Wspólnym mianownikiem tych zaburzeń jest:

• układ krążenia krwi wrotny i ogólny
• metabolizm toksyn azotowych
• tzw. oś renina–angiotensyna–aldosteron (RAAS)
• stres oksydacyjny i przewlekły stan zapalny.

Zespół ten określa się zbiorczo jako zespół wątrobowo-nerkowy (HRS) lub dysfunkcja osi wątrobowo-nerkowej [hepato-renal syndrome (HRS) albo hepato-renal axis dysfunction].

Wpływ przewlekłego zapalenia wątroby na nerki:

1. Zmiany hemodynamiczne.

• Przewlekła choroba wątroby prowadzi do hipoperfuzji nerkowej przez:
  • rozszerzenie naczyń trzewnych i zmniejszenie objętości krwi krążącej – dochodzi do zastoju krwi w naczyniach trzewnych i wtórnego niedokrwienia nerki
  • aktywację osi RAAS doprowadzającą do skurczu naczyń nerkowych
  • wzrost wydzielania wazopresyny i endoteliny-1, co powoduje obkurczenie tętniczek doprowadzających kłębuszków, a w konsekwencji obniżenie filtracji i retencję sodu i wody