Dermatofitoza to powszechnie występująca choroba skóry kotów, której rozpoznanie często sprawia lekarzom weterynarii problemy. Jej diagnoza nigdy nie może opierać się wyłącznie na obrazie klinicznym, bo objawy są różnorodne i naśladują inne choroby. Dużym utrudnieniem jest również to, że dodatkowe badania laboratoryjne często dają fałszywie ujemne wyniki.

Wstęp

Dermatofitozą nazywamy grzybicę powierzchowną skóry, ograniczoną do jej warstwy rogowej, włosów i okazjonalnie pazurów. U kotów najczęściej wywoływana jest przez Microsporum canis, rzadziej przez inne gatunki, takie jak Nannizzia gypsea (dawniej Microsporum gypseum), Trichophyton mentagrophytes lub Trichophyton verrusosum. Wymienione gatunki z wyjątkiem N. gypsea mają zdolność wytwarzania enzymów rozkładających keratynę na peptydy i aminokwasy, które stanowią ich pożywienie (4, 8).

Głównym rezerwuarem M. canis są inne koty oraz psy, podczas gdy źródłem infekcji T. mentagrophytes są gryzonie, a T. verrucosum bydło. Koty kopiące pazurami w ziemi są natomiast narażone na zakażenie N. gypsea (1-4).

Drogi zakażenia i czynniki ryzyka

Do zakażenia dochodzi przede wszystkim poprzez kontakt bezpośredni z chorym zwierzęciem lub bezobjawowym nosicielem, a zdecydowanie rzadziej w sposób pośredni, czyli ze środowiska. Artrospory dermatofitów obecne na połamanych włosach i złuszczonym naskórku mogą przetrwać w środowisku zewnętrznym nawet ponad rok. Zachowują wtedy zdolność do zakażenia, ale nie namnażają się (1, 4, 7, 8).

Warunkiem niezbędnym do rozwoju infekcji dermatofitami są mikrouszkodzenia skóry, powstające na przykład podczas czesania lub strzyżenia zwierzęcia, a także walk i zabaw między osobnikami. Wrotami zakażenia są również samouszkodzenia powstające w następstwie świądu oraz mikrourazy pojawiające się w przypadku chorób przebiegających z zaburzeniem bariery naskórkowej (1, 3, 4).

Istotnym czynnikiem ryzyka jest zaniedbywanie lub zaprzestanie przez kota pielęgnacji okrywy włosowej, na przykład z powodu choroby jamy ustnej, zakażenia górnych dróg oddechowych albo zapalenia stawów. Zdrowy kot, wylizując regularnie włosy, usuwa z ich powierzchni zarodniki, co ogranicza możliwość rozwoju infekcji grzybiczej.

Dermatofitoza często opisywana jest u kotów długowłosych, wśród których koty perskie wymieniane są jako rasa predysponowana do tej choroby. Wynika to najprawdopodobniej z tego, że dokładne oczyszczenie przez zwierzę takiej okrywy z przetrwalników jest trudne do wykonania (4, 8). Uważa się, że koty słabsze, niedożywione, z chorobami współistniejącymi, a także kocięta, są bardziej podatne na infekcję (1, 2).