Wodosierdzie jest najczęściej występującym kardiologicznym stanem nagłym u psów. Wymioty zwykle są objawem zapalenia żołądka (gastritis), ale mogą również być pierwszym objawem wodosierdzia. Przypadek kliniczny opisuje 7-letniego psa, u którego wymioty wystąpiły 72 godziny przed rozwinięciem się ostrego wodosierdzia i niewydolności prawokomorowej serca.

Wprowadzenie

Wodosierdzie to stan przebiegający z nagromadzeniem się nadmiernej ilości płynu wewnątrz worka osierdziowego. Wraz ze wzrostem objętości płynu nasilają się objawy kliniczne. Przy małym ciśnieniu panującym w worku osierdziowym psy są zwykle bezobjawowe. W zaawansowanych przypadkach obserwujemy objawy niewydolności serca – poszerzenie żył szyjnych, powiększenie powłok brzusznych, trudności w oddychaniu i kaszel. Pomimo że wodosierdzie często obserwuje się u psów ras średnich i dużych, może dotyczyć psów w każdym wieku (6).

Mechanizm powstawania wymiotów u psów z wodosierdziem nie jest do końca poznany. Wymioty wydają się związane ze zmniejszeniem perfuzji w układzie pokarmowym, bezpośrednim podrażnieniem nerwu przeponowego i podrażnieniem nerwu błędnego. Zmniejszeniu perfuzji w układzie pokarmowym często towarzyszy podwyższone stężenie mleczanów we krwi. Korzystne wydaje się zatem jego badanie u psów z ostrymi wymiotami (2).

Gromadzenie się płynu w worku osierdziowym wywołuje objawy kliniczne, gdy doprowadza do zwiększenia ciśnienia panującego wewnątrz worka osierdziowego do wartości równej ciśnieniu napełniania komór lub je przekraczającej. Przy małym ciśnieniu panującym wewnątrz worka osierdziowego napełnianie komór oraz objętość minutowa serca pozostają relatywnie prawidłowe, a pacjent jest bezobjawowy. Jeżeli płyn gromadzi się powoli, osierdzie może się rozciągać, dzięki czemu zdolne jest pomieścić większą objętość płynu przy stosunkowo niewielkim zwiększeniu ciśnienia wewnątrz worka osierdziowego. Przy szybkim gromadzeniu się płynu dochodzi do gwałtownego zwiększenia ciśnienia w worku osierdziowym, co skutkuje tamponadą serca. Wodosierdzie o bardzo dużej objętości może wywołać objawy kliniczne wyłącznie ze względu na swoje rozmiary, nawet przy braku tamponady. W wyniku ucisku na przełyk, tchawicę i miąższ płuc obserwujemy często trudności w oddychaniu, kaszel, utrudnione przełykanie i ulewanie (3).

Przypadek kliniczny

Dnia 5 kwietnia 2024 roku do kliniki Vets Now Barnet skierowano psa rasy cockapoo o imieniu Archie w wieku siedmiu lat, o masie ciała 17,3 kg, z powodu wymiotów, pogorszenia apetytu i bolesności brzucha. Z wywiadu od właściciela uzyskano informacj...