Świąd jest najczęstszym objawem u zwierząt z chorobami skóry. Znacząco obniża on komfort życia zarówno psów, jak i ich opiekunów. Świąd może towarzyszyć wielu różnym dermatozom, niewątpliwie jednak największe wyzwanie kliniczne stanowi u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry. Ze względu na patogenetyczną i kliniczną wielowymiarowość atopii działania przeciwświądowe powinny mieć również charakter wielokierunkowy, uwzględniać „pośrednie” i bezpośrednie metody zwalczania świądu i co najważniejsze, być każdorazowo dostosowane indywidualnie do potrzeb danego pacjenta. Plan terapeutyczny obejmuje uzyskanie remisji, a następnie działania zapobiegające przyszłym zaostrzeniom atopii. Inhibitory kinaz janusowych, w tym dwaj nowi przedstawiciele tej grupy leków, stwarzają dodatkowe możliwości leczenia świądu towarzyszącego atopii.

Czym właściwie jest świąd

Świąd jest nieprzyjemnym odczuciem (porównywanym do przewlekłego bólu) wyzwalającym potrzebę drapania się, przy czym w medycynie weterynaryjnej definicję tę należy poszerzyć dodatkowo o potrzebę wylizywania, wygryzania czy ocierania. Mimo że świąd i ból mają cechy wspólne (w postaci podobnych mediatorów i szlaków przekazywania bodźców), obszary mózgu odpowiedzialne za odczuwanie bólu i świądu są jednak odmienne (4, 8). Pod względem etiologicznym wyróżnia się kilka rodzajów świądu, w tym dermatologiczny, towarzyszący chorobom narządów innych niż skóra (na przykład chorobom wątroby u ludzi), neuropatyczny czy psychogenny.

U psów najczęściej występuje świąd dermatologiczny. Świąd może towarzyszyć dermatozom ektopasożytniczym, zakażeniom bakteryjnym lub drożdżakowym, chorobom nowotworowym, kontaktowemu zapaleniu skóry oraz, oczywiście przede wszystkim – chorobom alergicznym. O ile w przypadku innych rodzajów alergii główny nacisk kładziony jest na eliminację przyczyny nadwrażliwości (na przykład zwalczanie pcheł, wyeliminowanie alergenu pokarmowego), a postępowanie przeciwświądowe z reguły ma charakter uzupełniający, o tyle w przypadku atopii walka ze świądem stanowi integralną i nieodzowną składową leczenia. Co więcej, zachowania zwierzęcia wynikające z odczuwania świądu pogłębiają (i tak już istniejące u atopików) zaburzenia bariery naskórkowej i sprzyjają wtórnym zakażeniom oraz wnikaniu alergenów, co w jeszcze większym stopniu potęguje świąd (błędne koło świądu-drapania się) (3).

Mediatory świądu w kontekście możliwości terapeutycznych

Źródłem mediatorów świądu u psów z atopowym zapaleniem skóry są komórki naskórka i skóry właściwej, a także przybyłe na teren skóry komórki nacieku zapalnego oraz czynniki egzogenne (na przykład proteazy roztoczy kurzu domowego i gronkowców) (1). ...