Przedmiotem naszych badań jest farmakologiczne leczenie barwnikowego zapalenia rogówki u psów, występującego m.in. przy zespole suchego oka (DED, dry eye disease), łuszczce (przewlekłym powierzchownym zapaleniu rogówki), zespole okulistycznym ras krótkoczaszkowych (BOS), w tym najczęściej wadach kątów przyśrodkowych powiek (entropium), niedomykalności powiek (lagoftalmii), wytrzeszczu gałek (egzoftalmii) oraz wadach rzęs (dwurzędowości, rzęsach ektopowych, trichiasis).

Opis choroby

Podczas zapalenia barwnikowego komórki zawierające melaninę (melanocyty) migrują ze strefy przyrąbkowej rogówki (limbusu) do części centralnej kopuły rogówki, odkładając barwnik do komórek nabłonka przedniego i zrębu w momencie przewlekłego podrażnienia rogówki. Reakcja komórek rogówki następuje najczęściej wskutek upośledzenia nawilżenia gałki ocznej (nieprawidłowości jakościowe lub ilościowe filmu łzowego), przy wadach powiek lub rzęs oraz w trakcie odpowiedzi immunologicznej (łuszczka). Komórki rogówki aktywują wówczas cytokiny zapalne – interleukinę pierwszą (IL-1), czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF – vascular endothelial growth factor), czynnik martwicy nowotworu (TNF-alfa – tumor necrosis factor alpha) oraz limfocyty T i makrofagi.

Czynniki te wpływają na pobudzenie odpowiedzi zapalnej, waskularyzację rogówki (wrastanie naczyń krwionośnych pomiędzy komórki rogówki), a także aktywację melanocytów. Melanocyty zaczynają się namnażać i dzielić w obrębie rąbka, wytwarzają szkielet aktynowy będący podstawą ich pseudopodiów (nibynóżek) umożliwiających komórkom ruch na zasadzie chemotaksji. Migrację melanocytów zawsze poprzedza wrastanie w tkankę rogówki naczyń krwionośnych, co pozwala na rozluźnienie zwykle ściśle ułożonych komórek rogówki. Dzięki temu melanocyty mają otwarty korytarz migracyjny.

Melanocyty (komórki barwnikowe) migrują na głębokość nabłonka przedniego do maksymalnie 1/3 grubości stromy (istoty właściwej) (ryc. 1). Melanocyty nie wnikają do wnętrza naczyń krwionośnych rogówki, a jedynie korzystają z nich periwaskularnie (zewnątrznaczyniowo – poprzez ich ściany), pobierając substancje odżywcze i tlen do produkcji melaniny.

Dzięki receptorom umieszczonym na końcach swoich wypustek melanocyty transportują melaninę do wnętrza komórek nabłonka rogówki oraz komórek istoty właściwej. Jeden melanocyt potrafi „obsłużyć” do 40 komórek rogówki, działając jak fabryka. Sam po w...

Złogi barwnika mogą mieć różną grubość (ryc. 2, 3) oraz powierzchnię (ryc. 4, 5). W zależności od tych dwóch czynników w różnym stopniu upośledzają widzenie. W skrajnych przypadkach mogą prowadzić do ślepoty psa.