Choroba krążka międzykręgowego (kmk) zarówno w formie ostrej, jak i przewlekłej jest częstą chorobą psów w każdym wieku. Historyczny podział na chorobę Hansen typ I – ostra przepuklina jądra miażdżystego u psów chondrodystroficznych w młodym i średnim wieku, oraz Hansen typ II – przewlekła wypuklina pierścienia włóknistego u psów niechondrodystroficznych w wieku średnim i starszym, traci na znaczeniu w dobie powszechnych badań rezonansem magnetycznym. Choć klasyfikacja ta dobrze opisuje patomechanizm najpopularniejszych form dyskopatii u psów, obecnie jesteśmy w stanie zdiagnozować kilka innych jej postaci. Zmienia to spojrzenie na diagnostykę, rokowanie, a przede wszystkim na decyzje o postępowaniu leczniczym w przebiegu choroby kmk u psów.

Większość patologii kmk została odkryta wraz z wprowadzeniem do weterynarii powszechnych badań rezonansem magnetycznym. Dlatego wcześniej proponowane metody leczenia nie zawsze były adekwatne do rzeczywistego stanu chorobowego, a efekty postępowania terapeutycznego były zafałszowane brakiem dokładnego rozpoznania.

Obecnie proponuje się następujący podział chorób krążka międzykręgowego:

1. Ostra przepuklina kmk (Hansen typ I)

2. Ostra przepuklina kmk z krwawieniem nadoponowym (DEEH)

3. Ostra przepuklina kmk wewnątrzoponowa/wewnątrz­rdzeniowa (IIVDE)

4. Ostra niekompresyjna przepuklina jądra miażdżystego (ANNAP)

5. Ostra przepuklina uwodnionego jądra miażdżystego (HNPE)

6. Ostra przepuklina – dysk traumatyczny (Traumatic IVD Extrusion)

7. Zator włóknisto-chrzęstny (FCE)

8. Przewlekła wypuklina kmk (Hansen typ II).

Omówienie zawiera tab. I.

Obok klasycznej klasyfikacji diagnostyki różnicowej opartej na akronimie VITAMIN D w rozróżnieniu poszczególnych form choroby kmk pomaga analiza przebiegu choroby zwana myśleniem (rozumowaniem) klinicznym (clinical reasoning). Myślenie kliniczne w neurologii jest oparte na analitycznym przetwarzaniu danych pacjenta oraz przebiegu choroby, co dzięki uporządkowaniu dostępnych informacji pozwala znacznie zawęzić listę diagnostyki różnicowej lub wręcz ustalić ostateczne rozpoznanie. Proces został sformalizowany i uproszczony do diagramu zwanego Regułą Pięciu Palców (ryc. 1). Ocenie podlegają:

1. dane pacjenta (wiek, rasa, wielkość, typ budowy)

2. początek objawów – nadostry, ostry lub przewlekły

3. przebieg objawów – postępujący, stały lub ustępujący

4. obecność lub brak bólu

5. symetria objawów plus lokalizacja neuroanatomiczna uszkodzenia.