Pierwotne nowotwory płuc u psów są stosunkowo rzadkie, bo stanowią około 1% wszystkich guzów płuc (1). Choroba dotyka głównie starsze psy, średnia wieku wynosi 10-11 lat. Może częściej występować u ras takich jak bokser, doberman, owczarek australijski, seter irlandzki i berneński pies pasterski, chociaż w tym aspekcie badania nie są spójne (2).

Pierwotne guzy płuc są w większości złośliwe, a dominującym typem jest gruczolakorak (adenocarcinoma), który stanowi aż 60-80% pierwotnych nowotworów płuc (3, 4). Wśród gruczolakoraków najczęściej występuje rak brodawkowaty płuc i oskrzelowo-pęcherzykowy. Obie te formy, obejmujące odpowiednio około 32 i 13% gruczolakoraków, mogą być zróżnicowane lub niezróżnicowane. Odnotowuje się również łagodne zmiany, takie jak gruczolaki i brodawczaki, naczyniaki krwionośne i ziarniniaki (5).

Przerzuty raka płuc u psów najczęściej dotykają inne płaty płuc lub węzły chłonne, a następnie kości i mózg, rzadziej wątrobę, trzustkę i nerki oraz inne struktury klatki piersiowej. Odnotowano sporadyczne przypadki przerzutów do nadnerczy, pnia mózgu, błony naczyniowej oka oraz skóry (6).

Rozpoznanie często ustalane jest pod koniec choroby, co wynika niejednokrotnie z nieswoistych objawów klinicznych, takich jak posmutnienie, duszność, utrata masy ciała, kaszel, wymioty, krwioplucie (2, 7). Nowotwory płuc u psów są diagnozowane głównie za pomocą radiografii klatki piersiowej oraz coraz częściej tomografii komputerowej (8). Pierwotne guzy płuc w badaniu radiograficznym wyglądają zazwyczaj jak dobrze odgraniczona pojedyncza masa na obwodzie ogonowego płata płuca. Opisano również skonsolidowane i rozproszone formy pierwotnych guzów płuc (9).

Opis przypadku

Do zakładu leczniczego przyprowadzono psa – samca kastrowanego, mieszańca yorka z maltańczykiem w wieku 12 lat i czterech miesięcy, o masie 6 kg. Od kilku dni więcej spał, nie wykazywał chęci do aktywności, a w nocy ciężej oddychał.

Błony śluzowe były różowe, wilgotne, a czas włośniczkowy wynosił poniżej 2 sekund. Temperatura ciała wynosiła 38,1°C. Osłuchowo stwierdzono zaostrzony szmer nad tchawicą oraz nad polem płuc. Obecne były duszność wdechowa i rzężenia oskrzelowe obustronne oraz zwiększona częstość oddechów wynosząca 56/min. Podczas badania palpacyjnego jamy brzusznej powłoki były napięte.

Badania morfologiczne i biochemiczne krwi wykazały podwyższoną liczbę płytek krwi – 591 K/µl (norma 148-484 K/µl) oraz zwiększony hematokryt płytkowy – 0,67% (norma 0,14-0,46%), który określa stosunek objętości masy płytek krwi do całkowitej objętości krwi. Parametry takie jak ALB, ALKP, ALT, BUN, kreatynina, glukoza, TP, GLOB zawierały się w granicach normy.

Badanie RTG klatki piersiowej w pozycji na lewym boku zostało przeprowadzone bez znieczulenia ogólnego ze względu na zbyt wysokie ryzyko. Wykonano tylko jeden radiogram w związku z niepokojem zwierzęcia (ryc. 1).

Ryc. 1. Projekcja boczna lewostronna klatki piersiowej.

Na zdjęciu RTG uwidoczniono liczne ogniskowe zmiany cienia w płucach. Niektóre robiły wrażenie, jakby były umiejscowione także w okolicznych tkankach, na przykład kręgosłupie piersiowym lub cieniu wątroby (ryc. 2 – ten sam radiogram z zaznaczonymi miejscami nacho­dzenia cienia na okoliczne tkanki). Badanie USG jamy brzusznej nie ujawniło jednak zmian w jej narządach.

Ryc. 2. Zaznaczone liczne ogniskowe zmiany wyglądające na radiogramie, jakby wychodziły poza obręb tkanki płucnej.

W diagnostyce różnicowej oprócz nowotworu płuc oraz ostrego zapalenia była brana pod uwagę pelioza, ze względu na charakterystyczny obraz w badaniu RTG płuc. Pelioza jest to zaburzenie morfologiczne, które charakteryzuje się występowaniem licznych rozrzuconych, jamistych struktur. Jamy te są wypełnione krwią, jest to więc rodzaj zaburzeń krążenia. Ich średnica zazwyczaj waha się od kilku milimetrów do kilku centymetrów (10).

Rozpoczęto leczenie prednizolonem w dawce 1 mg/kg oraz doksycykliną w dawce 10 mg/kg. Po dwóch tygodniach stan zaczął znacząco się pogarszać, zaburzenia oddychania były na tyle poważne, że zaczęło dochodzić do utraty przytomności w wyniku niedotlenienia. Z powodu znacznej utraty apetytu oraz wymiotów i wyniszczenia zdecydowano o eutanazji zwierzęcia.

Podczas sekcji zwłok stwierdzono liczne zmiany w miąższu płuc oraz ich zmniejszoną powietrzność (ryc. 3a-c). Zmian w innych narządach nie zaobserwowano.

W badaniu histopatologicznym zmian płucnych stwierdzono obecność nowotworu pochodzenia gruczołowego. Komórki nowotworowe tworzyły cewki i struktury cewkowo-brodawkowe. Komórki nowotworowe były owalne, cylindryczne i poligonalne, o wysokiej anizocytozie i anizokariozie, jądrach okrągłych lub owalnych z drobnoziarnistą chromatyną, jąderkami w liczbie 1-2, do ośmiu figur mitotycznych w polu widzenia, cytoplazma była średnio obfita do obfitej, kwasochłonna. W miąższu obecne były ogniska martwicy.

Ostateczne rozpoznanie: gruczolakorak (adenocarci­noma).