15/06/2026
Pierwotny rak płuc jest najczęściej diagnozowanym nowotworem u ludzi i stanowi główną przyczynę zgonów związanych z rakiem. U psów sytuacja wygląda nieco inaczej, ponieważ pierwotne nowotwory płuc są rzadkością (6). Klasyfikacja stadiów raka płuc u psów (CLCSC – lung carcinoma stage classification) została oparta na systemie stosowanym u ludzi (11). System opiera się na ocenie trzech elementów: T – tumor (guz), N – nodules (okoliczne węzły chłonne), M – metastasis (przerzuty odległe). System ten od kilkunastu już lat pomaga ocenić rokowanie dla pacjentów (tab. I). W 2020 roku opublikowany został nowy system oceny stopnia zaawansowania klinicznego, który dodatkowo obejmuje pomiar średnicy guza (tab. II).
Tabela I. Ocena stopnia zaawansowania klinicznego pierwotnych nowotworów płuc u psów – podejście standardowe
Tabela II. Nowy system oceny stopnia zaawansowania klinicznego nowotworów
W przypadku klasyfikacji tradycyjnej mediana okresu przeżycia psów przedstawia się następująco: 343 dni w stopniu T1N0M0 bez względu na charakter wzrostu guza, 434 dni w stopniu T1N0M0 dla guza o wzroście brodawkowatym, natomiast tylko 58 dni dla psów w stopniu innym niż T1N0M0 (12). W tab. III przedstawiono określenie stopnia zaawansowania według nowo podanych kryteriów oceny nowotworu.
Tabela III. Określanie stopnia zaawansowania
Nowy system wzorowany na klasyfikacji u ludzi wskazuje następujące mediany przeżycia psów z pierwotnym nowotworem płuc według stopnia zaawansowania: I – 952, II – 658, III – 158, IV – 52 dni. Trafność rokowania według tego systemu została potwierdzona w dwóch badaniach przeprowadzonych najpierw na 71 psach z rakiem płuc, a następnie na 340 (5).
Leczeniem z wyboru jest chirurgiczne wycięcie zmiany. Podejście chirurgiczne może być różne w zależności od lokalizacji guza i może obejmować torakotomię boczną, sternotomię środkową lub torakoskopię. U psów jednak diagnoza najczęściej stawiana jest w zaawansowanym stadium klinicznym, gdy nowotwór zaatakował już sąsiednie struktury albo są odległe przerzuty. Z tego powodu najczęstszą opcją jest leczenie paliatywne (13, 14).
Skuteczność chemioterapii i radioterapii u psów wymaga dalszych badań (13-17). Stosowana do tej pory chemioterapia po usunięciu guza (adjuwantowa) u psów nie wydłużała mediany czasu przeżycia ani całkowitego przeżycia. W sytuacjach gdy operacja jest przeciwwskazana, chemioterapia tzw. metronomiczna (długotrwała, ale niskimi dawkami), obejmująca cyklofosfamid, piroksykam i talidomid, wykazała pewne korzyści (psy żyły 129 dni, natomiast nieleczone 60 dni) (6). Ostatnie badania oceniające winorelbinę jako lek pierwszego rzutu u psów z pierwotnym nowotworem płuc w 4. stadium wykazały dobrą tolerancję na lek, a częściową odpowiedź zaobserwowano u 8/10 psów (13).
Od wielu lat próbowano powiązać rozwój nowotworów płuc u psów z biernym paleniem papierosów wynikającym z nałogów właścicieli (18). Dym tytoniowy jest znanym czynnikiem rakotwórczym u ludzi. Przez lata podejmowano próby stworzenia zwierzęcego modelu raka płuc u zwierząt doświadczalnych wywołanego dymem papierosowym. Niestety wyniki tych prób były niezadowalające (19). Starsze badania, w których stosowano różnego rodzaju ekspozycję na dym papierosowy, wykazywały przerost i metaplazję płaskonabłonkową oraz zwiększoną liczbę makrofagów wewnątrzpęcherzykowych, które były czasem związane z metaplazją pęcherzykową. Nie zaobserwowano natomiast statystycznie istotnego wzrostu częstości występowania nowotworów złośliwych płuc, co nie współgra z wynikami badań epidemiologicznych na ludziach (18). Natomiast badania przeprowadzane w późniejszym czasie na modelu szczurzym pokazują, że dym papierosowy może wywołać raka płuc (20). Ze względu na niejednoznaczne wyniki potrzebne są dalsze badania odnoszące się do zwierząt towarzyszących, jakimi są psy i koty.
U naszego pacjenta w momencie rozpoczęcia procesu diagnostycznego było już za późno na wycięcie chirurgiczne zmian. Proces nowotworowy był rozsiany we wszystkich płatach płuc, a rozpoznanie ostatecznie zostało potwierdzone po śmierci zwierzęcia.
Ryc. – Autorka
