21 maja 2024
Katarzyna Hylińska: Panie doktorze, bardzo dziękuję, że znalazł Pan dla mnie czas, aby odpowiedzieć na kilka pytań. Ostatnio głośno jest o kleszczach z rodzaju Hyalomma, które opanowują Europę. Czy występują one już w Polsce?
Klaudiusz Szczepaniak: W ostatnich dniach w naszym kraju największym zainteresowaniem cieszy się kleszcz wędrowny H. marginatum, który jednak nie jest stałym elementem naszej arachnofauny. Według danych bibliograficznych pojedyncze egzemplarze przedstawicieli Hyalomma marginatum complex – Hyalomma marginatum sensu stricto [Koch], Hyalomma isaaci, Hyalomma rufipes, Hyalomma turanicum, Hyalomma glabrum, były spotykane w Polsce, na co wskazują choćby zbiory Działu Przyrody Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu.
KH: Czym się różnią od naszych pospolitych kleszczy Ixodes ricinus?
KS: Oba rodzaje – Ixodes i Hyalomma – to przedstawiciele rodziny Ixodidae, określani również jako kleszcze właściwe lub kleszcze twarde. Są to bardzo stare ewolucyjnie kleszcze o niskiej swoistości względem żywicieli, mogące pasożytować zarówno na gadach, ptakach, jak i ssakach, m.in. dzięki długiej gnatosomie, która umożliwia im wbijanie się w skórę drobnych, średnich i dużych kręgowców. Na tym podobieństwa się kończą i zaczynają różnice między obydwoma rodzajami. Kleszcz pospolity I. ricinus, jak wskazuje jego nazwa, charakteryzuje się szeroką dystrybucją na terenie całej Europy, podczas gdy rodzaj Hyalomma jest typowy dla regionów o cieplejszym i bardziej suchym klimacie. Według opublikowanego w 2021 roku raportu Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności przedstawiciele tego rodzaju występują w całej południowej części kontynentu, w obszarze zlewiska Morza Czarnego, na Bliskim Wschodzie i w północnej części kontynentu afrykańskiego. Przypadki zawleczone notuje się bardziej na północ, w tym na Wyspach Brytyjskich, w krajach skandynawskich, w Niemczech i północnych rejonach Francji, gdzie są przenoszone wraz z migrującymi z południa na północ ptakami. Fakt przenoszenia przedstawicieli rodzaju Hyalomma na ptakach ściśle wiąże się z biologią tego rodzaju. Są to kleszcze dwużywicielskie, co oznacza, że postaci młodociane pasożytują na drobnych kręgowcach, w tym na ptakach, na których żerują nawet 12-26 dni, dzięki czemu mogą być przenoszone na znaczne odległości. Postaci dorosłe preferują duże ssaki, w tym parzysto- i nieparzystokopytne. Ponadto kleszcze z gatunku H. marginatum charakteryzują się odmienną morfologią od rodzimych kleszczy, między innymi większymi rozmiarami postaci dorosłych, dobrze rozwiniętymi odnóżami, dzięki którym są w stanie aktywnie i dość szybko przemieszczać się po podłożu w poszukiwaniu żywiciela.
KH: Jakie choroby mogą przenosić i czy są na te choroby leki dostępne w Polsce?
KS: Podobnie jak inni przedstawiciele Ixodidae, kleszcze z rodzaju Hyalomma przenoszą choroby odkleszczowe (Tick Born Diseases), w tym zakażenia wirusowe, bakteryjne i inwazje pierwotniacze o dużym znaczeniu zarówno medycznym, jak i weterynaryjnym. Do najważniejszych patogenów przenoszonych przez H. marginatum należą: Anaplasma, Rickettsia, Babesia, Theileria, a także niezwykle groźny dla ludzi wirus krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej (CCHF). Dla chorób tła bakteryjnego, jak również pierwotniaczego opracowane są schematy leczenia z zastosowaniem antybiotyków oraz leków przeciwpierwotniaczych, w przypadku CCHF nie istnieją jednak swoiste leki, a postępowanie lecznicze ogranicza się do leczenia objawowego pacjentów.
KH: Czy środki przeciw ektopasożytom stosowane u naszych zwierząt w Polsce są wystarczająco skuteczne w stosunku do tego rodzaju kleszczy?
KS: Trudno odpowiedzieć na to pytanie ze względu na małą ilość danych naukowych. Niemniej jednak obecnie stosowane leki nowej generacji, a także starsze preparaty zawierają substancje o działaniu roztoczobójczym, powinny więc być skuteczne w zwalczaniu infestacji wszystkich pajęczaków, w tym także kleszczy z rodzaju Hyalomma.
KH: Bardzo dziękuję za rozmowę i za poświęcony czas.
Dr n. wet. Klaudiusz Szczepaniak
Pracownik naukowo-dydaktyczny w Zakładzie Parazytologii i Chorób Inwazyjnych Katedry Parazytologii i Chorób Ryb na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej UP w Lublinie, a także diagnosta laboratoryjny – parazytolog w weterynaryjnym laboratorium diagnostycznym VetDiagnostyka z siedzibą w Lublinie oraz pracownik Kliniki Weterynaryjnej Szmaragdowa 24/7. Członek polskiego Towarzystwa Parazytologicznego. Autor i współautor licznych publikacji naukowych z zakresu medycyny weterynaryjnej i parazytologii weterynaryjnej.
59,00 zł
Monografia. Chirurgia i anestezjologia małych zwierząt 2024
549,00 zł
Weterynaria 2024 - XVIII Kongres Akademii po Dyplomie (Kraków)
249,00 zł
Multiforum Technik Weterynarii 2024 - kongres online
Magazyn Weterynaryjny - prenumerata
Weterynaria po Dyplomie - prenumerata
79,00 zł
Leki po Dyplomie Weterynaria 2024
59,00 zł
Monografia. Parazytologia małych zwierząt 2024
59,00 zł
Monografia. Dermatologia i endokrynologia małych zwierząt
59,00 zł
Monografia. Dietetyka i żywienie psów i kotów 2023
159,00 zł
Dermatologia weterynaryjna w pytaniach i odpowiedziach
59,00 zł
Monografia. Urologia i nefrologia małych zwierząt
59,00 zł
Monografia. Stomatologia małych zwierząt - przypadki i algorytmy postępowania 2023
59,00 zł
Monografia. Choroby bydła 2023
59,00 zł
Monografia. Diagnostyka laboratoryjna psów i kotów 2023
139,00 zł
Stany nagłe u psów i kotów
99,00 zł
Leki po Dyplomie Weterynaria 2023
49,00 zł
Monografia. Choroby bydła 2022
59,00 zł
Monografia. Kardiologia psów i kotów - zagadnienia ponadobowiązkowe
59,00 zł
Leki po Dyplomie Weterynaria 2021
79,00 zł
Leki po Dyplomie Weterynaria 2022
59,00 zł
Monografia. Dermatologia małych zwierząt – nowe spojrzenie na znane choroby
59,00 zł
Monografia. Parazytologia psów i kotów - przypadki nowe, trudne, niebanalne 2021
55,00 zł
Monografia. Żywienie i dietetyka zwierząt (diety i suplementy)
55,00 zł
Monografia. Dermatologiczne objawy chorób ogólnoustrojowych
49,00 zł
Monografia. Behawioryzm psów i kotów – sukces tkwi w teorii i praktyce
59,00 zł
Monografia. Choroby dermatologiczne małych zwierząt
450,00 zł
Dostęp online do filmów: XVII Kongres Akademii po Dyplomie WETERYNARIA 2024
400,00 zł
WETERYNARIA 2023 - komplet płyt DVD
400,00 zł
Dostęp online do filmów: XV Kongres Akademii po Dyplomie WETERYNARIA 2023
250,00 zł
Multiforum Weterynaria 2023 - dostęp do wykładów z kongresu
200,00 zł
Dostęp online do filmów: XVI Kongres Akademii po Dyplomie WETERYNARIA 2023 (Kraków)
449,00 zł
Multiforum Weterynaria 2024 - kongres online
300,00 zł
Multiforum Weterynaria 2022 - dostęp do wykładów z kongresu
400,00 zł
Dostęp online do filmów: XIV Kongres Akademii po Dyplomie WETERYNARIA 2022
300,00 zł
Multiforum Weterynaria 2021 - dostęp do wykładów z kongresu
300,00 zł
Dostęp online do filmów: XIII Kongres Akademii po Dyplomie WETERYNARIA 2021
250,00 zł
Dostęp online do filmów: XII Kongres Akademii po Dyplomie WETERYNARIA 2020 (panel 1)
250,00 zł
Dostęp online do filmów: XII Kongres Akademii po Dyplomie WETERYNARIA 2020 (panel 2)
50,00 zł
Warsztat: Kardiologiczne przypadki kliniczne (14.09, 8:30-10:00)
50,00 zł
Warsztat: Jak i kiedy podejść klinicznie do pacjenta z dodatnim wynikiem parazytologicznym? Analiza przypadków (14.09, 11:00-12:30)
50,00 zł
Warsztat: Dermatozy psów i kotów – przypadki interaktywne, w tym otologiczne (14.09, 13:40-15:10)
399,00 zł
[Bilet studencki ]Weterynaria 2024 - XVIII Kongres Akademii po Dyplomie (Kraków) - bilet dla studentów