Pacjenci zgłaszani na konsultację z powodu kaszlu stanowią znaczną część wizyt w gabinecie kardiologicznym. Nie zawsze jednak przyczyna dolegliwości leży po stronie serca, nawet jeżeli pacjent jest już leczony kardiologicznie lub stwierdza się u niego szmer sercowy. W takich sytuacjach często pojawia się pytanie, czy mamy do czynienia z obrzękiem płuc i czy konieczne jest stosowanie leków moczopędnych. Diagnostyka u kaszlącego pacjenta wymaga oceny współistniejących chorób ogólnych, które mogą komplikować obraz kliniczny lub w nim współuczestniczyć. Celem niniejszego artykułu jest ułatwienie lekarzom weterynarii diagnostyki pacjentów wykazujących kaszel w przebiegu chorób kardiologicznych.

Kaszel jest odruchową reakcją na różne czynniki drażniące drogi oddechowe. Jest to mechanizm obronny układu oddechowego, który występuje przy podrażnieniu zakończeń nerwowych w błonie śluzowej dróg oddechowych. Kaszel możemy klasyfikować na różne sposoby – względem czasu trwania (ostry, przewlekły), charakteru (produktywny, czyli wilgotny, nieproduktywny, czyli suchy, głośny, o wysokich dźwiękach z odruchem wykrztuśnym, głęboki gęgający), przyczyny (zakaźne, niezakaźne, mechaniczne) lub na przykład lokalizacji miejsca, z którego się wywodzi (górne drogi oddechowe, dolne drogi oddechowe albo wywodzący się z zupełnie innej lokalizacji, takiej jak żołądek, na przykład refluks, bądź występujący wtórnie do ucisku na drogi oddechowe przez inne narządy lub płyn).

Objawy kliniczne wynikające z choroby serca obejmują kaszel, ale również nietolerancję wysiłkową, przyspieszony, utrudniony i/lub płytki oddech, duszność, utratę masy ciała, niekiedy powiększenie obrysu jamy brzusznej, zasłabnięcia albo omdlenia. Objawy te nie są patognomoniczne, w oparciu o wynik badania klinicznego często możemy jednak ustalić, czy są one związane z ciężką chorobą serca i czy pacjent wymaga leczenia kardiologicznego. Często pacjent pojawiający się w gabinecie kardiologicznym trafia do niego z niejednoznacznym obrazem, wymagającym bardziej wnikliwych badań dodatkowych. Głównym problemem jest tutaj to, że jedynie część psów z ciężką chorobą serca w fazie stabilnej, tj. bez aktywnego obrzęku płuc, kaszle, a dodatkowo część psów z aktywnym obrzękiem płuc nie wykazuje kaszlu.

Są dwie teorie dotyczące mechanizmu powstawania kaszlu w przebiegu choroby serca. Pierwsza, zaczerpnięta z medycyny człowieka – to ucisk powiększonego lewego przedsionka na drogi oddechowe, a przede wszystkim na lewe oskrzele główne. Powiększony l...