Raki rdzeniaste to nowotwory złośliwe wywodzące się z komórek C tarczycy. Przez wiele lat uważano, że stanowią one mniej niż 5% wszystkich guzów tego narządu (2, 21, 30), obecnie szacuje się jednak, że jest to 16-36% wszystkich raków tarczycy (5, 24). Ich najczęstszym objawem klinicznym u psów jest obecność guza w okolicy szyjnej (12, 14, 21, 25, 28, 30, 33), któremu zwykle nie towarzyszą inne objawy kliniczne (4), a podstawową metodą leczenia – usunięcie tarczycy (tyreidektomia) (2, 5, 24). Tak jak w przypadku innych nowotworów, usunięty guz powinien być przekazany do diagnostyki histopatologicznej, która umożliwi potwierdzenie pochodzenia komórek nowotworowych (różnicowanie z rakami pęcherzykowymi) oraz określi jego złośliwość (miejscowe naciekanie tkanek, nacieki w naczyniach krwionośnych itp.) (2).

Obraz makroskopowy

Makroskopowo raki rdzeniaste u psów przyjmują postać pojedynczych lub mnogich guzków różnej wielkości, o twardej konsystencji i barwie od jasnoszarej do beżowej (12, 14, 21, 28, 29, 33). Są one zazwyczaj otorbione (12, 14, 28, 29), ale zdarzają się guzy pozbawione torebki łączno­tkankowej, a także naciekające okoliczne tkanki (30). Na przekroju mają zwykle lity wygląd, ale opisano też raki rdzeniaste o budowie płacikowej (21, 22, 28, 29, 30). Często w obrębie guza występują obszary martwicy (14, 28-30), której może towarzyszyć wapnienie (30). Można również stwierdzić obecność wylewów krwi (29, 33).

Obraz mikroskopowy

Obraz mikroskopowy raka rdzeniastego u psa nie odbiega od jego wyglądu u innych gatunków zwierząt i człowieka (11, 13-15, 19, 20, 23). Większość guzów ma dobrze wykształconą torebkę łącznotkankową (28). W części przypadków obserwowane są nacieki komórek nowotworowych w torebce, okolicznych tkankach (11, 14, 21, 22, 29), naczyniach krwionośnych (25, 29), a nawet chłonnych (25). W utkaniu guza występują ogniska wylewów krwi, martwicy (14, 28, 29), szkliwienia (21, 25, 28, 29), wapnienia (25, 28, 29), metaplazji chrzęstnej (28) albo kostnienia (29).

Komórki nowotworowe najczęściej tworzą zwarte grupy lub gniazda o różnej wielkości, pooddzielane od siebie przez przegrody złożone z unaczynionej tkanki łącznej o różnej szerokości. Wzajemny stosunek powierzchni podścieliska i miąższu nowotworu różni się, nie tylko pomiędzy poszczególnymi przypadkami, ale także pomiędzy poszczególnymi obszarami tego samego guza (11, 12, 21, 22, 25, 28-30, 33). Miąższ nowotworu tworzy zwykle monomorficzna populacja owalnych lub wielokątnych komórek o dosyć obfitej, jasnej, kwasochłonnej cytoplazmie i owalnych lub okrągłych jądrach, zawierających zmienną ilość jąderek. Granice międzykomórkowe nie są wyraźnie widoczne (9, 11, 12, 14, 21, 22, 25, 28-30, 33). Chociaż zazwyczaj polimorfizm i anizocytoza komórek raka rdzeniastego są nieznaczne, opisywano przypadki o znacznie bardziej zróżnicowanym obrazie mikroskopowym, wynikającym z obecności komórek wrzecionowatych, a także dwujądrzastych lub olbrzymich (28-30).