Okulistyka
Kiedy mamy do czynienia z procesem przewlekłym? Rozpoznawanie i leczenie przewlekłych owrzodzeń rogówki
Clay McIntosh, Braidee C. Foote
Rogówka jest przezroczystą, przednią częścią twardówki oka. Jej uszkodzenie, skutkujące utratą komórek nabłonka z odsłonięciem zrębu rogówki, prowadzi do powstania wrzodu na powierzchni rogówki. Pierwsze objawy choroby zauważane przez właścicieli zwierząt to najczęściej mrużenie oraz zamykanie oka i łzawienie. Rozpoznanie można potwierdzić, przeprowadzając test z fluoresceiną, który uwidacznia obszar owrzodzenia. Klasyfikacja owrzodzenia bazuje na połączeniu objawów klinicznych i wizualnej oceny stanu oka.
Przewlekłe wrzody rogówki, znane również jako wrzody rogówki oporne na leczenie, „wrzody bokserów”, samoistne przewlekłe uszkodzenia nabłonka rogówki (spontaneous chronic corneal epithelial defects, SCCED) lub nawracające erozje rogówki, stanowią szczególny rodzaj powierzchownego owrzodzenia, które nie ulega wygojeniu podczas normalnego procesu gojenia ran.1 Charakterystyczne cechy kliniczne i histologiczne SCCED obejmują powierzchowne owrzodzenie rogówki, które: 1) nie dotyczy zrębu, 2) charakteryzuje się występowaniem nadmiarowych, nieprzylegających brzegów nabłonka rogówki, co może być powiązane z obecnością bezkomórkowej strefy hialinowej w przedniej części zrębu, 3) potrafi utrzymywać się przez tygodnie lub miesiące, jeżeli nie zostanie wdrożone odpowiednie leczenie, oraz 4) może, lecz nie musi obejmować neowaskularyzację i obrzęk.2-8
Patofizjologia SCCED nie jest w pełni poznana i istnieje teoria, że powstanie owrzodzenia może być wspólnym skutkiem końcowym w przebiegu różnych procesów patologicznych.1 Finalnie przewlekłe owrzodzenia rogówki wynikają z zaburzenia dojrzewania epitelium rogówki, które nie przylega prawidłowo do leżącego poniżej zrębu, tworząc zmianę składającą się z luźnego, słabo przylegającego nabłonka pokrywającego zrąb rogówki.1-9
Niegojące się owrzodzenia są często błędnie określane jako „przewlekłe”, bez wcześniejszego wykluczenia innych przyczyn niewłaściwego gojenia, co może prowadzić do nieodpowiedniego leczenia i poważnych konsekwencji dla oka dotkniętego chorobą. Możliwymi przyczynami występowania niegojącego się owrzodzenia nienależącego do kategorii „przewlekłych” są zakażenia, niedobory filmu łzowego (jakościowe lub ilościowe), zwiększone narażenie związane z budową oka lub występowaniem wytrzeszczu (buphthalmia), ciało obce, nowotwór powieki, nieprawidłowo rosnące rzęsy (rzęsy ektopowe, dwurzędowość rzęs, trichiasis) oraz entropium.2 Niezwykle istotne jest wykluczenie możliwych czynników etiologicznych przed postawieniem diagnozy owrzodzenia przewlekłego. Zawsze należy szukać przyczyn, przez które owrzodzenie może się nie goić, zwłaszcza u młodszych zwierząt.

