Wielomocz i nadmierne pragnienie (PU/PD) to częste dolegliwości u psów i kotów trafiających na wizytę do lekarza weterynarii. Ze względu na ponad 30 przyczyn PU/PD (tab. 1 i 2) diagnostyka może stanowić wyzwanie.^1-24 Stosując systematyczne podejście diagnostyczne krok po kroku, lekarze weterynarii mogą wykorzystać kluczowe cechy, takie jak ciężar właściwy moczu oraz wyniki profilu biochemicznego surowicy, aby określić, który mechanizm jest odpowiedzialny za PU/PD, co znacznie zawęża listę rozpoznań różnicowych u pacjenta z wielomoczem i polidypsją.

Definicja poliurii i polidypsji

Ponieważ przedrostek „poli” oznacza „wiele”, wynika z tego, że poliuria to nadmierne wydalanie moczu, a polidypsja to nadmierne pragnienie. Mówiąc dokładniej, poliuria to świadome oddawanie dużych ilości moczu, które nie wiąże się z objawami ze strony dróg moczowych. Polidypsję i poliurię definiuje się odpowiednio jako spożycie wody przekraczające 100 ml/kg m.c. na dobę oraz wydalanie moczu przekraczające 50 ml/kg m.c. na dobę.¹ Klinicznie spożycie wody może się znacznie różnić i zależy od środowiska, poziomu aktywności oraz diety.^25-27 Właścicielom może sprawiać trudność oszacowanie spożycia wody przez zwierzę, zwłaszcza w gospodarstwach domowych, w których mieszka więcej zwierząt, a wiarygodne oszacowanie ilości wydalanego moczu jest praktycznie niemożliwe poza warunkami szpitalnymi. Ponadto, ponieważ podstawowe spożycie wody i pojemność pęcherza moczowego mogą być bardzo zmienne, pacjent może wykazywać kliniczne objawy wielomoczu lub polidypsji bez przekraczania granicznych wartości zdefiniowanych dla tych zaburzeń.²⁸

Rozpoznawanie wielomoczu i nadmiernego pragnienia

Chociaż właściciel może zauważyć, że jego zwierzę nadmiernie pije albo oddaje mocz, poliuria i polidypsja nie mogą występować niezależnie od siebie. Dlatego też wielomocz i nadmierne pragnienie traktuje się jako jeden problem medyczny. Należy pamiętać, że obserwacja przez właściciela częstszego niż zwykle oddawania moczu przez zwierzę nie zawsze oznacza występowanie poliurii i polidypsji. Na przykład właściciel psa z częstomoczem wtórnym do zakażenia dróg moczowych może opisywać, że jego zwierzę często oddaje mocz. Podobnie właściciel psa cierpiącego na nietrzymanie moczu może opisywać nadmierne oddawanie moczu. Te dwa „podobne” stany charakteryzują się bardzo odmiennymi listami rozpoznań różnicowych i metodami diagnostycznymi. Dlatego konieczne jest zebranie pełnego wywiadu, który pozwoli na rozróżnienie między PU/PD, częstomoczem a nietrzymaniem moczu. Podczas zbierania wywiadu w przypadku pacjenta zgłaszanego z powodu nadmiernego oddawania moczu pytania powinny być ukierunkowane na określenie objętości, częstotliwości i pory oddawania moczu (patrz ramka „Pytania dotyczące historii oddawania moczu”). Jeżeli istnieją dowody na występowanie częstego oddawania moczu, krwi w moczu, bólu podczas oddawania moczu, trudności w oddawaniu moczu lub bolesnego oddawania moczu, należy zbadać dolne drogi moczowe.