Giardia duodenalis jest pierwotniakiem o globalnym zasięgu, często występującym u zwierząt towarzyszących. Cykl życiowy Giardia obejmuje dwa odrębne stadia – trofozoity (formy wiciowe, ruchliwe, pasożytujące w jelicie cienkim) oraz cysty (stadium zakaźne wydalane z kałem). Na rynku pojawiają się nowe, udoskonalone metody diagnostyczne, które zwiększają możliwości lekarzy weterynarii w rozpoznawaniu zarażonych pacjentów. Leczenie giardiozy pozostaje jednak wyzwaniem i nawet po ustąpieniu objawów klinicznych często nie udaje się całkowicie wyeliminować u pacjentów wydalania cyst. Poniższy artykuł przedstawia krótki przegląd giardiozy, ze szczególnym uwzględnieniem postępów w diagnostyce, strategii leczenia oraz postępowania w przypadkach bezobjawowych, przewlekłych siewców cyst.

Pierwotniak pasożytniczy Giardia duodenalis przenoszony jest drogą fekalno-oralną, gdy cysty wydalane do środowiska przez zarażonych żywicieli zostają spożyte przez żywicieli uprzednio niezarażonych. Cysty wydalane z kałem są natychmiast inwazyjne i wykazują dużą odporność na warunki środowiskowe, co utrudnia kontrolę skażenia w otoczeniu. Po spożyciu cyst w dwunastnicy dochodzi do ich przekształcenia się w trofozoity kolonizujące jelito cienkie. Trofozoity wykorzystują strukturę zwaną dyskiem czepnym do adhezji do komórek nabłonka jelitowego. Oprócz wywoływania uszkodzeń mechanicznych nabłonka przewodu pokarmowego trofozoity indukują zmiany molekularne, które łącznie prowadzą do zaburzeń wchłaniania składników odżywczych oraz funkcji bariery jelitowej.¹ W miarę przechodzenia do jelita grubego trofozoity ulegają encystacji, a cysty zwykle mogą zostać wykryte w kale w ciągu 3-10 dni od zarażenia. Sporadycznie, w ostrych epizodach biegunki, trofozoity mogą być wydalone z kałem, jeżeli nie zdążą ulec encystacji, nie są one jednak zdolne do przetrwania w środowisku zewnętrznym.²

Giardioza częściej występuje u młodych psów i kotów (poniżej 1. roku życia) niż u osobników dorosłych.^2-4 Najczęstsze objawy kliniczne związane z zarażeniem Giardia obejmują zaburzenia wchłaniania, cuchnące odchody, przewlekłą biegunkę oraz utratę masy ciała lub brak jej przyrostu. U pozornie zdrowych zwierząt (najczęściej dorosłych) może dochodzić do przewlekłych subklinicznych zarażeń i stałego wydalania cyst, a ze względu na brak objawów klinicznych częstość tego zjawiska jest prawdopodobnie niedoszacowana.^4-6

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Giardia duodenalis występuje na całym świecie i zaraża różnych żywicieli, co budzi obawy dotyczące inwazji u zwierząt towarzyszących oraz możliwości transmisji zoonotycznej ze zwierzęcia na człowieka. W ciągu ostatnich dekad wykazano, że mimo iden...