Cytologia jest doskonałym przesiewowym narzędziem diagnostycznym do oceny łatwo dostępnych, wyniesionych zmian zlokalizowanych w obrębie skóry lub tkanki podskórnej. Pozyskanie próbek o odpowiedniej komórkowości, z dobrze zachowanymi szczegółami komórkowymi i reprezentatywnych dla danej zmiany jest niezbędne do uzyskania wartościowych informacji dotyczących obecności i charakteru pierwotnego procesu patologicznego. W artykule pokrótce omówiono główne kategorie cytologiczne guzków i guzów skóry, w tym cechy zmian hiperplastycznych, zapalnych, nowotworowych i torbieli lub zmian wypełnionych treścią płynną, a także podstawowe zasady oceny preparatów cytologicznych. Przedstawiono również uproszczony algorytm diagnostyczny.

W medycynie małych zwierząt badanie cytologiczne guzków i guzów skóry odnosi się do oceny cytologicznej zmian powstających w skórze i tkance podskórnej, które przejawiają się jako wyniesione, łatwo zauważalne twory. Twory te mogą mieć charakter nowotworowy albo nienowotworowy i zazwyczaj należą do jednej lub kilku powszechnie uznawanych kategorii:^1-3

• tkanka hiperplastyczna
• stan zapalny/nacieki komórkowe
• nowotwór
• torbiele lub zmiany zawierające treść płynną.

Wymienione zmiany doskonale nadają się do pozyskiwania materiału do badania cytologicznego techniką aspiracji cienkoigłowej (ang. fine needle aspiration; FNA), ponieważ są dostępne bez konieczności stosowania zaawansowanych technik obrazowych (na przykład ultrasonografii). Zazwyczaj nie wymagają sedacji ani znieczulenia ogólnego, a do pobrania próbek konieczny jest jedynie podstawowy sprzęt. Pozyskany materiał często dostarcza bardzo wartościowych diagnostycznie informacji.^1,3

Przydatność badania cytologicznego w medycynie małych zwierząt

Choć trudno jest określić ogólną częstość występowania nowotworów skóry u psów i kotów, skóra stanowi częste miejsce powstawania zmian nowotworowych u małych zwierząt. W przypadku stwierdzenia guza badanie cytologiczne często pozwala na precyzyjne odróżnienie zmian nowotworowych od nienowotworowych, określenie ogólnej kategorii nowotworu i uzyskanie bardziej szczegółowego rozpoznania.⁴ Liczne badania porównujące cytologiczne i histopatologiczne rozpoznania zmian nowotworowych i nienowotworowych wykazały przydatność i wiarygodność badania cytologicznego w medycynie weterynaryjnej.^2,5

W przypadku nowotworów skóry i tkanki podskórnej potwierdzono dużą zgodność wyników badań cytologicznych z histopatologicznymi.2,5 W retrospektywnym badaniu obejmującym 243 preparaty cytologiczne (198 od psów i 45 od kotów), które były oceniane pr...