Artykuł wiodący

Diety stosowane w chorobach nerek – czym karmić i kiedy zacząć

Cailin R. Heinze

Ograniczenie niektórych składników pokarmowych oraz podawanie innych pomaga przedłużyć życie zwierzętom cierpiącym na niewydolność nerek.


Choroby nerek u psów i kotów należą do zaburzeń, w których stosowanie odpowiedniej dietoterapii ma największe znaczenie. Żywienie takich zwierząt specjalnie opracowaną dietą może spowolnić pogłębianie się zmian, zapobiec pojawianiu się epizodów mocznicowych, a także dwukrotnie wydłużyć czas przeżycia pacjentów.1,2 Modyfikacje sposobu żywienia psów i kotów z przewlekłą chorobą nerek (CKD – Chronic Kidney Disease) – ograniczenie zawartości fosforu, białka oraz sodu – pomagają zminimalizować wiele zmian metabolicznych pojawiających się wtórnie do upośledzonej czynności nerek. Diety nerkowe sprzyjają również alkalizacji produkowanego moczu i zazwyczaj zawierają witaminy z grupy B oraz kwasy tłuszczowe omega-3.

Fosfor

Najważniejszą modyfikacją żywienia u pacjentów cierpiących na choroby nerek jest ograniczenie zawartości fosforu w diecie. W wielu prawidłowo zaplanowanych badaniach wykazano, że obniżenie stężenia fosforu we krwi poprzez modyfikację diety podawanej zwierzęciu spowalnia pogłębianie się przewlekłej choroby nerek. Zmniejszenie wskaźnika filtracji kłębuszkowej (GFR – Glomerular Filtration Rate) w tej chorobie prowadzi do obniżenia wydalania fosforu przez nerki. Hiperfosfatemia z kolei wpływa na zwiększenie wydzielania parathormonu, co nasila uwalnianie wapnia i fosforu z kości. Potencjalne konsekwencje tych zmian to mineralizacja tkanek miękkich, pogłębianie się uszkodzenia nerek i znaczna utrata tkanki kostnej.

Stowarzyszenie IRIS (International Renal Interest Society) opublikowało wytyczne dotyczące zasad ograniczania podawania fosforu pacjentom z chorobami nerek (www.iris-kidney.com/pdf/IRIS_2009_Treatment_Recommendations_Summary.pdf). Ponieważ zwiększone wydzielanie parathormonu może wystąpić także w sytuacjach gdy stężenie fosforu w surowicy mieści się w zakresie wartości referencyjnych,3 należy podkreślić, że wszystkie docelowe stężenia fosforu w surowicy wskazane w wytycznych IRIS mieszczą się w zakresie między dolnymi a średnimi wartościami referencyjnymi większości laboratoriów. Gdy choroba nerek pogłębia się, zazwyczaj niemożliwe jest utrzymanie stężenia fosforu na poziomach docelowych zgodnych z wytycznymi IRIS za pomocą samej diety. W takich przypadkach oprócz podawania odpowiedniej diety o obniżonej zawartości fosforu zalecane jest stosowanie substancji wiążących fosfor.

Trzeba pamiętać, że niemal wszystkie karmy dla psów i kotów, na których etykiecie widnieje informacja „spełnia wymogi American Association of Feed Control Officials – AAFCO” [tj. przede wszystkim karmy bytowe lub inne karmy sprzedawane poza gabine...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Białko

Ograniczenie zawartości białka w diecie jest prawdopodobnie najlepiej znaną oraz najbardziej kontrowersyjną modyfikacją żywieniową u pacjentów cierpiących na niewydolność nerek. Nie ma dowodów [...]

Sód

Przeważająca większość komercyjnych karm dla zwierząt zawiera nadmiar sodu w porównaniu z ich fizjologicznym zapotrzebowaniem. Ze względu na podstawowe obawy dotyczące ciśnienia krwi [...]

Potas

Stężenie potasu w surowicy zwierząt cierpiących na choroby nerek może być bardzo różne u poszczególnych pacjentów oraz u psów i kotów. Psy z przewlekłą chorobą nerek, [...]

Równowaga kwasowo-zasadowa

Nerki regulują równowagę kwasowo-zasadową poprzez wydalanie jonów wodorowych i odtwarzanie jonów dwuwęglanowych, dlatego u zwierząt z uszkodzeniem nerek zazwyczaj rozwija się kwasica. Z tego względu [...]

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B są rozpuszczalne w wodzie i – poza nielicznymi wyjątkami (np. witamina B12) – nie są magazynowane w organizmie. Są one jednak [...]

Kwasy tłuszczowe omega-3

Badania przeprowadzone u psów wykazały potencjalny renoprotekcyjny wpływ podawania długołańcuchowych kwasów omega-3 pozyskanych z oleju rybiego [kwas eikozapentaenowy (EPA) oraz kwas dokozaheksaenowy (DHA)]. [...]

Kiedy należy zacząć podawać dietę nerkową?

W przypadku braku białkomoczu, początkowe modyfikacje diety przeznaczonej dla pacjentów z bezobjawową postacią przewlekłej choroby nerek (1. stadium według klasyfikacji IRIS – International [...]

Co w przypadku chorób współtowarzyszących?

W ostatnim czasie wprowadzono na rynek nowe suche karmy firmy Royal Canin, które zawierają hydrolizat soi oraz obniżoną ilość fosforu i białka. Mogą [...]

Co zrobić, jeżeli zwierzę nie chce jeść karmy nerkowej?

Dla psów w różnych stadiach przewlekłej choroby nerek można wybrać karmę spośród dużej liczby diet nerkowych (wilgotnych oraz suchych) o ograniczonej zawartości fosforu [...]

Wspomaganie karmienia

Warto także zastanowić się nad wspomaganiem karmienia pacjentów cierpiących na choroby nerek, którzy z własnej woli nie spożywają wystarczającej liczby kalorii z diety [...]