Dostęp Otwarty

Zapytaj eksperta – patologia kliniczna

Jak badać kał?

Wayne L. Hunthausen, DVM

Animal Behavior Consultations, Westwood, Kan.

Która metoda jest najlepsza do wykrywania jaj pasożytów w rutynowym badaniu kału?

Badanie kału metodą flotacji z użyciem roztworu Sheathera uważa się za złoty standard w wykrywaniu większości, jeśli nie wszystkich, jaj robaków pasożytniczych oraz oocyst kokcydiów.1,2 Jest to najbardziej odpowiedni test w rutynowej diagnostyce. Flotacja kału opiera się na zasadzie, że ciężar właściwy większości jaj pasożytów (oraz niektórych larw) wynosi od 1,05 do 1,20,3 a więc mają one mniejszą gęstość niż roztwory flotacyjne. W efekcie jaja pasożytów (oraz niektóre larwy) wypływają na powierzchnię roztworu flotacyjnego. Wirowanie skraca czas potrzebny do tego, by jaja wypłynęły na powierzchnię. Umożliwia również wydobycie większej liczby jaj niż w przypadku metod, w których nie stosuje się wirowania.1,2 Co więcej, za pomocą wirowania łatwiej jest wykryć takie pasożyty jak Trichuris spp., których jaja charakteryzują się wysokim ciężarem właściwym i są nieliczne (patrz ramka „Schemat badania kału metodą flotacji wirówkowej”).

Na rynku dostępny jest gotowy roztwór Sheathera, można go również przygotować w lecznicy (patrz ramka „Przygotowanie roztworu sacharozy Sheathera”). Ma on wyższy ciężar właściwy (1,27) niż standardowe roztwory soli, takie jak siarczan cynku (ciężar właściwy 1,18), chlorek sodu i azotan sodu (ciężar właściwy od 1,18 do 1,20). Dzięki temu jest szczególnie wydajnym roztworem flotacyjnym. Na jego powierzchni unoszą się prawie wszystkie jaja pasożytów, w tym te o wyższym ciężarze właściwym (takie jak jaja pasożytów z rodzaju Taenia czy Physaloptera).

Bez względu na to, który roztwór zostanie wybrany, należy zmierzyć jego ciężar właściwy za pomocą hydrometru i powtarzać pomiar rutynowo (np. co miesiąc), by wykryć ewentualne zmiany spowodowane parowaniem. Zbyt wysoki ciężar właściwy roztworu może zniekształcić jaja lub cysty pierwotniaków (np. cysty Giardia spp.), a nawet doprowadzić do ich pęknięcia. Ze względu na różnice w ciężarze właściwym do izolacji cyst pierwotniaków z rodzaju Giardia zaleca się stosowanie roztworu siarczanu cynku zamiast roztworu Sheathera.

Schemat badania kału metodą flotacji wirówkowej

1. Wymieszaj około 2-5 g kału z 10 ml roztworu flotacyjnego. Przelej mieszaninę do szklanki przez sitko do herbaty. Aby ułatwić czyszczenie, sitko można wyścielić kwadratem z gazy.

2. Wlej przefiltrowany roztwór do 15-mililitrowej probówki wirówkowej.

3. Wiruj z prędkością 1200 rpm (280 g) przez 5 minut.

4. Umieść końcówkę jednorazowej pipety pod powierzchnią mieszaniny i dodawaj świeży roztwór flotacyjny, aż wytworzy się menisk wypukły. Pamiętaj, by nie przepełnić probówki, ponieważ może to doprowadzić do utraty jaj znajdujących się w roztworze przy przykrywaniu probówki szkiełkiem nakrywkowym (następny krok).

5. Przykryj probówkę szkiełkiem nakrywkowym na 10 minut.

6. Zdejmij szkiełko nakrywkowe i umieść je na szkiełku podstawowym (mokrą stroną w kierunku szkiełka podstawowego).

7. Obejrzyj dokładnie cały obszar pod szkiełkiem nakrywkowym w powiększeniu 10×. Obiektyw 40× może być wykorzystany do potwierdzenia rozpoznania.


W miarę możliwości należy badać co najmniej 1 do 2 g kału. Przy analizowaniu mniejszych ilości istnieje ryzyko uzyskania wyników fałszywie ujemnych, szczególnie jeżeli liczba jaj w kale jest niewielka. Próbki kału powinny być względnie świeże. Najlepiej badać je w dniu pobrania, ponieważ jaja po wydaleniu kału rozwijają się dalej i mogą wykluwać się z nich larwy. Niższa temperatura spowalnia niektóre z tych zmian, jednak organizmy o większej wrażliwości (np. pierwotniaki z rodzaju Giardia) mogą nie przetrwać przechowywania.

W niektórych sytuacjach mogą być wskazane również inne techniki. Wykonanie preparatu bezpośredniego z kału w kropli roztworu fizjologicznego jest użyteczne w identyfikacji ruchomych organizmów, takich jak trofozoity Giardia spp. Badanie cytologiczne kału (rozmaz suszony w powietrzu atmosferycznym) może być wykorzystane do analizy nacieków komórkowych oraz flory bakteryjnej (np. Campylobacter czy Clostridium spp.). Metoda Baermanna umożliwia wykrycie larw nicieni, takich jak AelurostrongylusStrongyloides spp., natomiast metoda sedymentacji pozwala na izolację jaj przywr oraz embrionalnych jaj nicieni, które mają wyższy ciężar właściwy i trudniej unoszą się na powierzchni roztworu. Wybór metody badania kału powinien opierać się na objawach klinicznych i diagnostyce różnicowej. U niektórych pacjentów konieczne jest wykonanie całego panelu badań kału.

Przygotowanie roztworu sacharozy Sheathera*

454 g cukru granulowanego

355 ml wody z kranu

6 ml 37% formaldehydu

Wodę należy podgrzać niemal do temperatury wrzenia. Dodać cukier granulowany i mieszać do rozpuszczenia. Poczekać, aż mieszanina ostygnie do temperatury pokojowej i dodać formaldehyd. Sprawdzić ciężar właściwy roztworu i wyregulować go do 1,27, dodając wody lub cukru.

* Źródło: Blagburn BL, Butler JM. Optimize intestinal parasite detection with centrifugal fecal flotation. Vet Med 2006;101(7):455-464.


Veterinary Medicine • Vol 105, No 10, October 2010, p. 468

Joyce S. Knoll, VMD, PhD, DACVP
Department of Biomedical Sciences, Cummings School of Veterinary Medicine, Tufts University, North Grafton, MA 01536