Artykuł wiodący

„Żółty kot” – rozpoznawanie i metody leczenia

Craig B. Webb

„Żółty kot” nie kryje żadnej wielkiej tajemnicy. Żółtaczka – bo to ona odpowiada za zażółcenie skóry – wskazuje na hiperbilirubinemię i 5-10-krotne podwyższenie stężenia bilirubiny w surowicy. Niemniej jednak właśnie w tym miejscu kończy się pewność, a zaczyna wyzwanie diagnostyczne. Obraz kliniczny kota z żółtaczką nie jest ani czułym, ani swoistym markerem choroby, niezależnie od tego, na ile wyraźne i imponujące jest zażółcenie skóry i błon śluzowych zwierzęcia (ryc. 1). 1 


Celem tego artykułu jest krótki opis rozpoznania różnicowego dla hiperbilirubinemii u kotów oraz przedstawienie strategii diagnostycznych i terapeutycznych, które pomogą lekarzom weterynarii skutecznie rozwiązać ten problem.

Hiperbilirubinemia stwierdzana jest w przypadku gdy stężenie bilirubiny w surowicy osiągnie wartość 2-3 mg/dl (35-50 µmol/l).

Hiperbilirubinemia – klasyfikacja w zależności od lokalizacji zaburzenia

Choroby, które uwzględnia się w rozpoznaniu różnicowym hiperbilirubinemii, powinno się klasyfikować w odniesieniu do ich umiejscowienia jako zaburzenia przedwątrobowe, wątrobowepozawątrobowe. Pomimo że u kotów można często wykryć choroby współistniejące, rozpoczęcie od tego kroku pozwoli na sprawne i skuteczne postępowanie diagnostyczne u kota z żółtaczką.

Zaburzenia przedwątrobowe

Hemoglobina uwolniona na skutek hemolizy jest metabolizowana w wątrobie do biliwerdyny, a w dalszej kolejności do bilirubiny. Komórki wątrobowe zdrowego kota mają duże możliwości pobierania, sprzęgania i wydzielania bilirubiny.

Najczęstszą przyczyną żółtaczki przedwątrobowej jest połączenie zwiększonego stężenia bilirubiny pochodzącej z hemolizy oraz pewnego stopnia wewnątrzwątrobowego zastoju żółci wynikającego z niedotlenienia.2 U psów najpowszechniej występującym powodem hiperbilirubinemii przedwątrobowej jest immunozależna niedokrwistość hemolityczna (IMHA – immune-mediated hemolytic anemia), u kotów jednak rzadko obserwuje się tę chorobę. Lista zaburzeń przedwątrobowych występujących u kotów i przyczyniających się do rozwoju hiperbilirubinemii jest długa (tab. 1).

Zaburzenia wątrobowe

Znaczące upośledzenie czynności lub utrata czynnych komórek wątroby wpływa na metabolizm bilirubiny i często prowadzi do wewnątrzwątrobowego zastoju żółci (tab. 1). We krwi występuje bilirubina niesprzężona, pochodząca z uszkodzonych hepatocytów, większą część puli bilirubiny w krążeniu stanowi jednak bilirubina sprzężona, która zakończyła pewien etap przemian metabolicznych, zanim napotkała przeszkody w odpływie z naczyń wątrobowych.2

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Najczęstsze przyczyny hiperbilirubinemii przedwątrobowej

Choroby zakaźne stanowią względnie często występującą przyczynę hiperbilirubinemii przedwątrobowej u kotów.

Najczęstsze przyczyny hiperbilirubinemii wątrobowej

Stłuszczenie wątroby wydaje się stanem chorobowym występującym tylko u kotów, co podkreśla, że metabolizm wątrobowy u tego gatunku jest inny niż u pozostałych zwierząt.10 [...]

Najczęstsze przyczyny hiperbilirubinemii pozawątrobowej

Kamica żółciowa może powodować niedrożność, a zatem rozpatruje się ją jako przyczynę pozawątrobowej niedrożności dróg żółciowych. Do pozostałych przyczyn zalicza się nowotwory, [...]

Postępowanie diagnostyczne u kota z żółtaczką

Podobnie jak w przypadku każdego procesu diagnostycznego, kliniczna ocena kota z żółtaczką rozpoczyna się od opisu zwierzęcia, przeprowadzenia wywiadu i badania klinicznego.

Rozpoznawanie hiperbilirubinemii przedwątrobowej

W przypadku większości kotów z żółtaczką diagnostyka laboratoryjna rozpoczyna się od określenia, czy u pacjenta występuje hemoliza przedwątrobowa.

Rozpoznawanie hiperbilirubinemii wątrobowej

Przyczyną hiperbilirubinemii wątrobowej jest ciężka pierwotna choroba wątroby. Do niezbędnych badań diagnostycznych w przypadku jej podejrzenia zalicza się badanie morfologiczne krwi, badanie [...]

Rozpoznawanie hiperbilirubinemii pozawątrobowej

Badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej u kotów z pozawątrobową niedrożnością dróg żółciowych często wykazuje poszerzenie pęcherzyka żółciowego, przewodu żółciowego wspólnego oraz przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych [...]

Postępowanie lecznicze

Szczegółowe opisanie schematów leczenia różnych chorób nie jest celem tego artykułu. Niemniej jednak poniżej przedstawiono wybrane metody farmakoterapii.

Podsumowanie

Rozważna analiza każdego przypadku hiperbilirubinemii, rozpoczynająca się od umiejscowienia choroby i obejmująca listę rozpoznań różnicowych prawdopodobnych dla danej lokalizacji, w znaczący sposób zwiększa [...]